Khi chúng ta đặt một lệnh cho dù quyết định này đến từ phân tích cơ bản, phân tích kỹ thuật hay cả hai thì ta đều phải xác định tỷ lệ rủi ro/phần thưởng (Risk/Reward). Ví dụ giá đang là 10.000đ, nếu cp tăng lên 12.000đ như ta dự đoán thì ta sẽ có phần thwỏng 2.000đ; nhưng nó có thể giảm về 9.000đ (là giá mà ta sẽ cắt lỗ) thì khoản mất đi là 1.000đ tương ứng với tỷ lệ Risk/Reward = 1/2
Nếu một cổ phiếu đang là giá 10.000đ, có kháng cự trên là 12.000đ và có hỗ trợ dưới là 10.000đ thì rủi ro chỉ còn lại là mất bao lâu để nó tăng lên giá mục tiêu.
Cho dù theo hình thức nào thì bạn cũng phải chọn được cp mà có tỷ lệ thắng/thua cao; ví dụ tiềm năng tăng 5000đ nhưng giảm giá chỉ 1000đ.
Như entry trước ta đề cập thì một siêu cổ phiếu trước khi nó tăng bằng lần thì nó phải đang dao động trong một biên hẹp ở đấy; hầu như chưa bao giờ nó phá cái giá hỗ trợ đó. Một cp đang có giá 10.000đ và nó có giá hỗ trợ chưa bao giờ bị phá vỡ là 9.000đ; ta tìm hiểu khả năng nó sẽ tăng lên 20.000đ trong vòng 1 năm nữa thì quả là đáng để đầu tư.
Phần thưởng/phần rủi ro càng cao càng tốt; so sánh giữa hai cổ phiếu có cùng khả năng tăng giá thì tỷ lệ nào càng cao thì càng đáng để đầu tư.
Về logic ai cũng muốn mua cp có mức rủi ro thấp trong khi phần thưởng lại lớn. Nhưng giao dịch mua của chúng ta đa phần lại bị dẫn hướng bởi các cty chứng khoán, các youtuber, các nhà đầu tư lớn cộng với việc kiểm soát cảm xúc không tốt của chúng ta. Một cp tiềm năng phải có khối lượng giao dịch thấp, thấp hơn trung bình 20 tuần càng nhiều càng tốt. Một lúc nào đó người ta chú ý vào nó thì khối lượng sẽ tăng lên và giá sẽ tăng lên. Khi cả làng đều biết thì ta mới mua thì đã muộn rồi.
Bạn sẽ cần mua khi mọi người chán nản bán nó ra chứ không phải mua khi mọi người đều hào hứng. Giả định bạn lại bán ra cùng họ thì khả năng cao là sau khi bạn bán xong thì giá sẽ tăng lên. Đi theo dòng tiền không phải lúc nào cũng sai vì ta vẫn có các hình thức đầu tư theo hình thức mua đột phá, theo kênh song song nhưng một siêu cổ phiếu muốn tăng bằng lần thì trước đó nó phải giảm tới đáy của xã hội, bị cả xã hội ruồng bỏ, lãng quên.
Tuy nhiên như entry trước có đề cập. Khi xác định được một cp tiềm năng, bạn có hai lựa chọn; mua tại nền và đợi chưa biết khi nào, cảm giác đau khổi vì phải chôn vốn và lựa chọn 2 quan sát nó và mua vào khi có các dấu hiệu là nó sẽ tăng bằng lần trong thời gian gần. Tất nhiên còn lựa chọn thứ 3 là đợi cp tăng sau đó lựa chọn điểm mua khi cp điều chỉnh; tuy nhiên có những cp tăng liên tục khi vào đà tăng mà không thèm điều chỉnh để bạn mua.
Phương án tốt có lẽ là chúng ta có một ds các siêu cp tiềm năng và quan sát nó lựa chọn điểm mua thích hợp thay vì mua ngay. Thường trước khi một cp tăng nó sẽ có pha rũ bỏ để đuổi những nđt yếu tim ra khỏi tầu; đây có lẽ là thời điểm mua thích hợp (với điều kiện là bạn vẫn đang cầm tiền và chưa mua trước đó). Một danh sách cp cũng sẽ tránh để chúng ta quá chú ý tới 1 cp và mất kiên nhẫn mua nó vào.
Chỉ cần chúng ta chọn được điểm mua và bán mà bán lớn hơn mua thì ta sẽ thắng. Ta đầu tư vào mức giá; ta chọn mức giá mà không phải là chọn cp. Ta chọn mua cp ở mức giá thấp bất thường và bán khi thấy “đủ”. Ta không vội vàng bán khi giá trở về thấp hơn giá mua miễn là nó chưa đột phá điểm cắt lỗ mà đã định ra trước đó. Miễn là ta chọn được cp có một đường hỗ trợ chắc chắn thì kiểu gì cp cũng sẽ tăng. Nếu nó tăng thì hãy kiên nhẫn đợi nó trở lại điểm mua an toàn thay vì mua bằng mọi giá.
Các điểm mua tốt:
1. Mua khi chạm vào MA
Xác định đâu là MA mà cứ khi nào chạm vào nó thì cp lại bật lên; điển hình là MA10, MA20và MA50. Giả định giá đang xa MA50, hãy đặt lệnh mua tại ngay trên MA50; biết đâu một cú rũ bỏ sẽ khiến bạn mua được giá tốt mà không phải theo dõi thường xuyên bảng giá. Các cú rũ bỏ thường rất nhanh chỉ trong vài phút; còn nếu như giá đóng cửa mà dưới đường MA mà bình thường nó hay bật tăng lại thì cần phải chú ý theo dõi; lúc này phải nghĩ tới bán thay vì mua.
Trong 3 hình dưới ta thấy mỗi đường MA giúp ta có một cái nhìn về điểm bật lại khác nhau trong đó MA10 mang lại nhiều thông tin nhất.
Các đường MA càng dài thì khả năng khi giá giảm tới đó bật lại càng cao. Sau MA50 là MA150 và MA200, gần như chắc chắn một cp đang trong xu hướng tăng sẽ ngày càng cách xa MA150 nhưng nếu nó đứng giá tại chỗ tích lũy để đường MA150 kéo sát lên đến mức một lúc nào đó nó sẽ chạm vào; và khi chạm vào nó sẽ tăng.
2. Mua khi khối lượng cạn kiệt, giá thắt chặt
CP có khối lượng giao dịch thấp hơn rất nhiều so với các phiên bùng nổ trước đó; trong nhiều tuần giá đóng cửa gần như ở một mức giá. Nếu như mức giá này lại ngay phía trên đường MA mà ta đã xác định thì khả năng bật lên của nó rất cao.
3. Mua trước và trong đột phá
Tương tự như thủ thuật mua đột phá, ai chẳng muốn mua trước thời điêm phiên bủng nổ giá tăng kịch trần mở ra một khoảng trống tăng giá mà ta gọi là gap lớn. Lúc này khoàng giữa của gap trở thành vùng hỗ trợ; những tay to sẽ không muốn giá giảm xuống dưới giá mà họ đã cố gắng để kéo lên trước đó; đó sẽ là điểm mua thích hợp (và phải cắt ngay khi giá xuống dưới giá tăng đột phá trước đó)
Sau khi CP đột phá nó sẽ tạo kênh đi lên, có thể là kênh song song. Ta chọn điểm mua ở hỗ trợ dưới đúng như sách. Một siêu cổ tích lũy lâu thì đà tăng của nó cũng lâu. Khi mua đủ rồi ta sẽ ngồi im không làm gì chỉ quan sát để xử lý khi giá có dấu hiệu tạo đỉnh. Mua hỗ trợ dưới, bán hỗ trợ trên cũng được nhưng sẽ có rủi ro là giá mua sau đó còn cao hơn giá bán trước đó. Tôi đã gặp rất nhiều tình huống như vậy và rút ra là lướt ở những con sóng nhỏ vô cùng khó; rủi ro của việc bỏ lỡ nhịp tăng lớn hơn nhiều so với rủi ro ta mất đi lợi nhuận đã có được.
Tốt nhất khi cp dao động trong một kênh đi lên nó nên ít kiểm định hỗ trợ dưới vì khi một cp liên tục kiểm tra hỗ trợ dưới có nghĩa là nhiều nđt nghi ngại khả năng nó tăng; họ sẽ có xu hướng muốn bán hơn là muốn mua (> 4 lần khả năng thủng hỗ trợ ở lần kế tiếp rất cao).
Tương tự, ta có thể dùng dải Bollinger band để làm chỉ báo cho điểm mua. Nói chung khi đã xác định được cp tiềm năng thì việc chọn điểm mua rất quan trọng. Mua giá tốt sẽ mang lại cho ta sự an tâm để nhìn lãi chạy.
4. Phù hợp với chu kỳ của thị trường
Cổ phiếu tích lũy rồi tăng sau đó phân phối rồi giảm. Thị trường chung cũng vậy, nó trải qua các chu kỳ; và chu kỳ dễ kiếm tiền nhất là vào xu thế tăng. Nói gì thì nói trong một xu hướng thị trường tăng thì việc chọn cp cũng dễ hơn; đa phần sẽ tăng cùng thị trường.
Khi thị trường vào xu hướng tăng liên tiếp chinh phục các điểm cao mới thì cũng đồng nghĩa với tiền đổ vào tt càng nhiều; siêu cp sẽ dễ dàng bị để ý và được đẩy lên nhờ đang ở giá thấp. Trong một xu hướng thị trường đi xuống, cp của ta có thể đi ngược thị trường nhưng sẽ khó khăn hơn nhiều.
Chọn điểm bán
Một cp ta đợi chờ cả tháng nó mới tăng thì không có lý gì ta bán khi mới chỉ lãi 5%. Để lãi chạy nghĩ thì ai cũng nghĩ được; một cp đã nén vài tháng vài năm thì không có lý gì nhích chút rồi lại về cái máng lợn. Nhưng gồng lãi thực sự rất khó, ta sẽ dễ dàng bán cp đi khi so sánh nó với giá của ngày hôm qua.
Đưa ra quyết định bán khi cp có lãi giúp hiện thức được khoản lãi; giúp ta có cảm giác chiến thắng. Ngược lại khi một cp lỗ và đã phát tín hiệu là phải bán thì ta lại hay chần chờ không bán vì bán là hiện thực khoản lỗ, đánh vào lòng tự trọng.
Một cp có dấu hiệu bán khi:
1. CP cách quá xa đường MA
Khi cp tăng nó sẽ ngày càng cách xa đường MA mà nó tuân thủ, chủ yếu là MA50 có hai khả năng xảy ra. Khả năng đầu tiên là cp tiếp tục tăng và dần dần đường MA sẽ được kéo lên. Cách hai là nó chững lại rồi giảm (hoặc không giảm) để gặp lại đường MA sau đó quyết định có tăng trở lại hay không tùy thuộc vào phản ứng của phe mua thấy giá đủ hấp dẫn và phe dự định bán thấy giá tăng trở lại.
Trong đà tăng của cp, kiểu gì nó cũng sẽ quay lại đường MA và đây sẽ là điểm mua thêm tốt. Nếu nó là một nến nhúng chân xuống dưới MA sau đó rút lênthì nó sẽ tăng tiếp nhưng nếu như nến liên tiếp mọc tóc có nghĩa là cp cố gắng tăng nhưng bất thành thì khả nang cao đó là điểm phải bán.
Trong hình trên cũng cho ta thấy một nguyên tắc là giá phải nằm trên đường MA và MA phải dốc lên để biểu thị một cp đang trong xu hướng tăng. Khi MA đi ngang và dốc xuống thì chắc chắn là lúc nên bán. Nguyên tắc căn bản là giá không được phép đóng cửa dưới MA50 trong đồ thị tuần.
2 Bán khi CP nhiều lần chạm vào MA
Sau khi cp tăng, ở lần chạm đầu tiên thì xác gần như 100% cp sẽ bật tăng vì rất nhiều người trực chờ mua ở đó. Càng nhiều lần về sau thì số người đợi mua càng ít dần dẫn tới đà bật lại càng yếu dần. Rồi tới một lúc nào đó khi nó chạm MA thì không thể bật lại được nữa.
Trong hình dưới, HBC có 4 lần chạm vào MA50; tới lần thứ 5 thì nó xuyên qua MA50 và chuyển sang xu hướng giảm
Nói chung ta sẽ phải xem phản ứng của giá mỗi khi nó quay lại MA.
3. Bán khi cp có dấu hiệu phân phối
CP có dấu hiệu phân phối là khi khối lượng nhiều nhưng giá lại không tăng mà chỉ dao động trong biên độ hẹp. CP liên tục cố gắng chinh phục mốc giá cao mới nhưng cứ chòi lên là bị kéo xuống tạo ra các cây nến mọc tóc.
Trong một xu hướng tăng và nó đã tăng một đoạn rất dài, rồi có một cây nến tăng mạnh gấp đôi so với bình thường thì đó có thể là một đợt cao trào kiệt sức nơi tất cả những người muốn mua cuối cùng đều nhẩy vào mua. Khi họ mua xong thì không còn ai muốn mua nữa và cp sẽ quay đầu đi xuống.
4. Bán khi cp quay lại đỉnh trước đó
Trong một chu kỳ tăng nhiều lần trước, nó đã đã tạo ra một đỉnh; lần chu kỳ này khả năng nó sẽ đạt thấp hơn đỉnh cũ vì rất nhiều người đợi bán ở đó. Ví dụ như với cp HBC ở trên đỉnh ở lần 2 là 32.000 và đỉnh lần 1 là 33.000đ.
Tóm lại điểm bán của cp thuộc dạng siêu cổ cũng không khác mấy so với cp bình thường khác chỉ khác là ta thêm yếu tố là cp đã bị nén rất lâu và khi người ta kéo nó lên thì giá phải đạt tới một mức bõ công họ lên kế hoạch nhiều tháng, nhiều năm.
Đối với phân tích cơ bản thì yếu tố quyết định mua như thế nào thì ngược lại sẽ là quyết định bán:
- Công ty có dấu hiệu suy giảm lượi nhuận
- Đơn đặt hàng thấp dần
- Tỷ lệ giữa rủi ro và lợi nhuận không còn hấp dẫn. Giá càng cao thì tỷ lệ rủi ro/lợi nhuận sẽ tăng dần.
- Phát hành thêm CP: trước đợt chào bán cty sẽ kéo giá của cp lên để tạo ra sự hấp dẫn cho giá phát hành thêm. Ví dụ khi giá đang là 17.000đ thì việc bán cho cổ đông hiện hữu giá 10.000đ có vẻ rất hấp dẫn.
- Trả cổ tức bằng cổ phiếu: Cứ mỗi 1000 cp nắm giữ bạn được một lượng cp nào đó ví dụ như 50 cp (tương ứng với 5%). Khi CP bị pha loãng thì giá sẽ giảm tương ứng tại ngày không hưởng quyền. Có thể giá sẽ tăng trở lại nhưng về dài hạn thì sẽ phải cần nhiều tiền hơn tương ứng để kéo giá đi lên tiếp.
- Bán khi người nội bộ liên tiếp bán.
- Bán khi ban lãnh đạo nói nhiều làm ít.
- Bán khi media ca ngợi ầm ĩ
- Bán khi công ty mở rộng năng lực sản xuất: Mở rộng năng lực sản xuất có nghĩa là phải ném tiền vào đó đê xây dựng nhà xưởng, máy móc. Giả sử khi xây xong thì cũng phải mất rất nhiều thời gian để có thể gia tăng doanh số tới mức bán được hết lượng sản xuất thêm. Như vậy, DN sẽ có một khoảng thời gian mà nó sx không hết công suất. HPG là điển hình của trường hợp này khi nó xây dựng thêm nhà máy ở Dung Quất.
- Bán khi báo cáo tài chính không rõ ràng: có được lợi nhuận thông qua bán tài sản mà không phải do sxkd chính, chuyển lãi lỗ từ quý này sang quý khác,…
- Bán khi kỳ vọng tương lai thành hiện thực: CP tăng nhờ kỳ vọng vào tương lai cua DN; khikỳ vọng này đã đạt thì hết lý do để tăng tiếp trừ khi có kỳ vọng mới.
Một nđt lâu năm trên thị trường coi đầu tư như là một bài toán xác suất nơi anh ta vào một thương vụ mà phần thắng nhiều hơn phần thua. Ví dụ sau khi phân tích anh ta tính ra được có tới 70% cp sẽ đi từ giá hiện tại lên thêm 10% nữa và chỉ có 30% giá sẽ quay đầu giảm. Anh ta đặt cược vì anh ta coi mỗi giao dịch đều như một lần cược; nếu anh ta cược vào cửa có xác suất thắng cao thì kiểu gì anh ta cũng sẽ thắng về dài hạn.
Nhưng đó là anh ta tính được xác suất. Hãy tưởng tượng một cái bình có 100 quả bóng trắng và đen. Bạn không biết số lượng mỗi quả trong lọ; khi đó việc bạn chọ đỏ hay đen là như nhau; đó chỉ là bài toán may rủi. Nếu bạn biết rằng có 70 quả bóng trắng và 30 quả bóng đen trong bình thì chắc chắn bạn sẽ chọn bóng trắng; lúc đó xác suất bạn thắng sẽ cao hơn.
Có hàng triệu nđt trên thị trường; có người đầu tư theo kiểu may rủi; có người cũng tính toán xác suất nhưng tỷ lệ họ tính ra không giống bạn. Người thắng cuộc về dài hạn sẽ là người tính chính xác nhất được xác suất thắng cuộc. Anh ta biết chính xác có 70 quả bóng trắng và 30 quả bóng đen trong bình. Đó là lợi thế anh ta có được từ kinh nghiệm, kiến thức, kỹ năng đã tích lũy trên thị trường.
Ba giai đoạn của một thị trường tăng giá
Giai đoạn 1: Khi chỉ rất ít người am hiểu tin rằng mọi thứ sẽ trở nên tốt đẹp.
Giai đoạn 2: Khi hầu hết mọi người đều nhận ra rằng những cải thiện đang thực sự diễn ra.
Giai đoạn 3: Khi tất cả mọi người đều khẳng định rằng mọi thứ sẽ tốt đẹp mãi mãi.
Ở giai đoạn 1 vì hầu như tất cả đều tin rằng mọi thứ ngày càng tệ đi nên giá sẽ bị đẩy xuống rất thấp; rất nhiều người sẽ bán đi chịu lỗ và thề không quay lại thị trường. Tương tự, khi ở giai đoạn 3 mặc dù có thể có nhiều người tin rằng đang ở đỉnh cao nhưng các dự đoán rằng thị trường sẽ quay đầu liên tục bị sai. Họ không thể chịu được việc gnười khác vẫn kiếm được tiền trong khi họ thì không, họ rồi cũng phải mua vào.
Kết quả rất rõ ràng, người mua ở giai đoạn 1 luôn thắng lớn và người mua ở giai đoạn 3 thường sẽ mất tiền. Người mua ở giai đoạn 1 họ có sự nhận biết sâu sắc về chu kỳ; họ tin rằng cp giảm rồi sẽ tăng cũng như thị trường tăng rồi sẽ giảm. Trong khi những người không nhận ra chu kỳ thì chỉ nhìn mọi thứ một cách rời rạc nên họ tham gia vào bữa tiệc khi nó đã gần kết thúc.
Ba giai đoạn của một thị trường giảm giá
Giai đoạn 1: Khi một số ít nđt nhận ra rằng bất chấp thị trường đang rất hưng phấn, mọi thứ sẽ không tồn tại mãi. Họ lặng lẽ chuyển cp thành tiền.
Giai đoạn 2: Khi hầu hết nđt nhận ra mọi thứ đang xấu đi.
Giai đoạn 3: Khi tất cả mọi người tin rằng mọi thứ chỉ có thể trở nên tồi tệ hơn.
Ở giai đoạn đầu của tăng giá, nhiều nđt không tin rằng nó tăng giá vì vậy kiểm chế không tham gia. Đến khi tất cả mọi thứ đã rõ ràng họ mới nhẩy vào theo đám đông. Vì đã bỏ lỡ việc đầu tư sớm nên khi giá giảm họ chưa ăn được nhiều và vẫn muốn kháng cự lại, vẫn không muốn rời bỏ thị trường. Túm lại, họ từ chối vào thị trường khi giá đang bị đẩy lên và từ chối bán khi những nđt khác đã làm giá tài sản giảm xuống dưới giá trị nội tại của tài sản. Trong một thị trường tăng giá, vì không thể vào ở giai đoạn 1 họ đã khắc phục sai lầm bằng cách vào ở giai đoạn 3 khi nhìn thấy những người khác kiếm được tiền mà mình thì chưa.