Phương pháp Wyckoff do Richard D. Wyckoff phát triển, đây là nhà giao dịch vĩ đại nhất thế kỷ 20. Lý thuyết của ông xuất hiện đâu đó trong các phân tích của các chuyên gia trên mạng. Đây là lý thuyết rất đơn giản và dễ học cũng như mang tính hệ thống cao. Hầu như toàn bộ các cp đều vận hành theo lý thuyết này.
Wyckoff chia các thành phần tham gia thị trường thành 3 loại: Tổ chức, nhỏ lẻ và chuyên nghiệp. Tiền chảy từ nđt nhỏ lẻ tới tổ chức và nđt chuyên nghiệp. NĐT nhỏ lẻ liên tiếp được thay thế mới theo từng chu kỳ. NĐT mới gia nhập thị trường thua lỗ và rời bỏ thị trường, sau đó lại có NĐT mới khác gia nhập và lại thua lỗ rồi rời bỏ thị trường. NĐT nhỏ lẻ gọi là tay yếu; tổ chức và NĐT chuyên nghiệp gọi là tay mạnh.
Ba quy luật chính:
- Quy luật cung cầu: Giá bất cứ loại tài sản nào trên thị trường là tại điểm cân bằng của cung và cầu. Nhưng thị trường là không hiệu quả vì vậy luôn có sự mất cân bằng. Lúc thì cung vượt cầu, lúc thì cầu vượt cung. Có những lúc cung kiệt quệ dẫn tới sự tăng đột phá và giá và có những lục cầu kiệt quệ dẫn tới giá giảm không phanh.
- Quy luật Nhân Quả: Không có kết quả nào tự nhiên sinh ra, chắc chắn phải có nguyên nhân. Một cổ phiếu không tự nhiên tăng liên tiếp mà cũng không tự nhiên giảm liên tiếp. Ta phải xác định được nguyên nhân tăng, nguyên nhân giảm. Ví dụ khi cổ phiếu tăng đột phá thì trước đó khả năng đã có một pha tích lũy rất lâu; khi cp giảm mạnh thì trước đó khả năng là một pha phân phối nơi tay to đã thoát hầu hết hàng của họ.
- Quy luật Khối lượng và Giá: Thông tin quan trọng nhất để phân tích giá là khối lượng. Khối lượng phản ánh sức mạnh của cung cầu, thể hiện sự quan tâm của các nđt vào cp. Giá và khối lượng phải được phân tích cùng nhau và tùy trạng thái của cp mà khối lượng nên thế nào là tốt.
Chu kỳ Wyckoff
Giai đoạn 1: Pha tích lũy
Giá sau khi giảm về vùng giá thấp; tại đây nó ngừng giảm mà chỉ dao động quanh một biên độ hẹp. Nó ở đó trong một thời gian dài khiến cho tay yếu chán nản bán ra trong khi tay mạnh thì lặng lẽ gom vào. Tay yếu luôn gồng lỗ giỏi, thay vì họ bán ngay hoặc trong quá trình cp giảm thì họ gồng lỗ để rồi cuối cùng bán tại vùng giá đáy. Tay to thì ngược lại, họ bán ngay hoặc bán dần khi cp vào pha giảm và gom lại hàng khi cp vào pha tích lũy ở vùng giá thấp.
Giai đoạn 2: Pha tăng
Nếu tay yếu còn hàng hoặc mới mua giai đoạn 1 thì họ sẽ bán ra ở mức lãi thấp. Ngược lại, khi tay mạnh phát hiện ra một xu hướng tăng họ tiếp tục mua hàng. Khi giá tiếp tục tăng tay yếu do dự bán hết trong khi tay mạnh mua của họ. Tay yếu cầm tiền sốt ruột lại quay lại mua và thường giá mua lại cao hơn giá họ bán ra trước đó.
Cuối xu hướng tăng, tin tức tốt ra càng ngày càng nhiều; tay yếu sợ mất cơ hội mua hàng; vay tiền và tiếp tục mua thêm hàng; họ full hàng, full margin. Tay mạnh quan sát tay yếu, họ có thông tin về margin về hành vi của tay nhỏ; nên nhớ là tay mạnh biết được hiện trạng danh mục của tay yếu. Họ bắt đầu lên kế hoạch xả hàng; chuyển giao hàng giá cao cho tay yếu. (thật là tàn nhẫn :( )
Giai đoạn 3: Pha phân phối
Tay mạnh bắt đầu xả hàng nhưng cố gắng với khối lượng vừa đủ để không làm giá giảm quá nhiều nhằm giữ niềm tin của tay yếu. Vì vậy ta phải hiểu là không có điểm đỉnh mà là vùng đỉnh. Một cp bình thường bao giờ cũng lình xình sau đó mới giảm.
Hiện VnIndex đang tăng liên tiếp ngày sau chinh phục đỉnh của ngày trước. Người câm tiền sốt ruột muốn mua vào, người cầm hàng thì muốn bán ra. VnIndex không thể giảm mạnh trong một phiên trừ khi có sự kiện bất thường kiểu thuế đối ứng ký thực tế cao hơn so với con số 20% hiện nay. Nếu nó vào pha giảm thì nó phải nhùng nhằng vài phiên ở đỉnh để tay mạnh thoát hàng. Chừng nào tay yếu vẫn còn cầm tiền mà chưa full hàng thì giá còn tăng.
Giai đoạn 4: Pha giảm
Khi rõ ràng cổ phiếu đã vào xu hướng giảm; tay mạnh bán nốt những gì họ đang giữ; nếu như họ còn hàng họ sẽ tạo ra các pha điều chỉnh (giá tăng chút rồi lại giảm). Tay yếu không có kiến thức tiếp tục mua vào với hy vọng rằng mai sẽ tăng trở lại (bắt dao rơi) hoặc muốn giảm giá vốn (bình quân giá xuống). Giá quay trở lại vùng tích lũy và đợi chu kỳ tiếp theo
Cả thị trương hay mỗi cp đều vận động theo chu kỳ vì vậy đôi khi mua và nắm giữ dài hạn nhiều năm thường không tối ưu. Bạn mua với suy nghĩ tích sản, mua bất cứ giá nào và không quan tâm với suy nghĩ dài hạn sẽ tăng (kiểu như vàng) nhưng thực tế có khi cuối năm nay nó tăng gấp đôi nhưng sang năm nó lại giảm về 1/2 giá bạn mua. Kiểu tăng miên man như FPT rất hiếm, 20 năm nữa khi bạn về hưu muốn bán CP đi hưởng tuổi già có khi FPT lại về mức giá của 10 năm trước. Doanh nghiệp trường tồn ở VN rât hiếm trong khi mọi thứ xung quanh đang thay đổi rất nhanh.
Tay mạnh có hai loại: Loại 1 là tay mạnh đầu tư theo giá trị; loại 2 là tay mạnh đầu tư theo xu hướng. Tay mạnh theo giá trị mua khi họ đánh giá giá trị của cp đang thấp hơn so với giá trị thực và bán khi giá trị của cp lớn hơn giá trị thực. Tay mạnh theo xu hướng mua khi cp vào xu hướng tăng và bán khi cp vào xu hướng giảm.
Tay mạnh theo giá trị sẽ mua ở vùng tích lũy trong khi tay mạnh theo xu hướng không mua; quan điểm của họ là sẽ để tiền nghỉ ngơi trong pha tích lũy; họ chỉ mua khi dự đoán cp sắp vào xu hướng tăng.
Tay mạnh theo xu hướng sẽ mua trên quá trình cp đi lên nhằm kéo cp đi lên trong khi tay mạnh theo giá trị sẽ giảm mua và tăng bán dần khi mà giá cp ngày càng tiến gần tới giá trị thực và vượt qua giá trị thực. Tại vùng phân phối nơi giá của cp cao hơn nhiều giá trị thực, tay mạnh theo giá trị bán hết dừng hoạt động; tay mạnh theo xu hương chốt lời.
Khi cp vào pha giảm, tay mạnh theo giá trị lúc này đã không còn hoạt động nữa; chỉ còn lại tay mạnh theo xu hướng bán dần cho tới hết. Và ai là người mua? đương nhiên rồi, tay yếu sẽ mua. Tay yếu hoạt động yếu ở trong xu hướng tăng; họ chốt lời sớm và đứng ngoài xem cho tới khi gần tới đỉnh họ lại mua vào. Tại xu hướng giảm, tay yếu hoạt động mạnh mua vào trong khi tay mạnh giá trị dừng hoạt động và tay mạnh theo xu hướng bán. Gần kết thúc của xu hướng tăng chỉ còn tay yếu dẫm đạp lên nhau mà chạy tạo ra sự hoảng sợ tột cùng.
Việc phân chia này cũng mang tính tương đối thôi; tay mạnh họ cũng không ngu ngốc bám víu vào một phương pháp duy nhất. Họ có cả một hệ thống phân tích và quyêt định của họ có thể thay đổi theo thời gian.
—-
Viết tắt:
- CO: tạo lập thị trường
- FOMO: Fear Of Missing Out: Nỗi sợ bị bỏ rơi
- Tape Reading: Kỹ thuật đọc chuyển động giá
- Stop Loss: dừng lỗ
- Trading Range: Vùng giao dịch
- PS: Preliminary Supply: Hỗ trợ sơ bộ
- BCLX: Buying Climax: cao trào mua
- AR: Automatic Rally: Điểm phục hồi tự nhiên
- ST: Secondary test: Kiểm định thứ cấp
- UT: Upthrust: Bẫy tăng giá trong phân phối (tái phân phối)
- UTAD: Upthrust after Distribution: Bẫy tăng giá sau quá trình phân phối
- SOW: Sight of weakness: Dấu hiệu giảm giá ( Cung >> Cầu)
- LPSY: Last point of supply: Điểm kiểm tra nguồn cung
- Shakout: Rũ bỏ
- SOS: Sign of Strength: Dấu hiệu sức mạnh
- LPS: Last point of support Điểm kiểm tra nguồn cầu
- UA: upthrust Action: Bẫy tăng giá trong tích lũy và tái tích lũy
Ký hiệu các điểm trong Wyckoff nhiều mà khó nhớ. Trong một mô hình tích lũy, phân phối không phải bao giờ lúc nào cũng xuất hiện đủ các điểm; một điểm ta chỉ định nghĩa được khi nó đã xảy ra rồi. Tôi nghĩ bản chất ở đây là quá trình chiến đấu của Cung và Cầu nên bản chât là test cung cầu chẳng qua tên gọi khác.
- Điểm test cung: Khi giá xuống dưới hỗ trợ ở đây sẽ có hai luồng suy nghĩ; những người đang cầm cổ lo lắng cp mất hỗ trợ sẽ giảm tiếp và những người đang cầm tiền tham lam nhẩy vào mua. Quá trình chiến đấu của hai bên sẽ quyết định việc giá sẽ quay lại trên đường hỗ trợ hay đi xuống tiếp đường hỗ trợ phía dưới. Tất nhiên tay to, người lèo lái cuộc chơi sẽ đừng ngoài quan sát xem bên nào thắng để từ đó ra quyết định. Giả định tay to đang trong giai đoạn tích lũy cp họ sẽ muốn giá tiếp tục giảm để mua được cp với giá thấp hơn; nếu như giá không chịu giảm xuống dưới hỗ trợ này họ có thể tiếp tục để giá dao động tiếp trong trading range của pha tích lũy. Nếu tay to đang trong quá trình phân phối họ sẽ muốn bán giá cao, muốn giá quay lại lên trên đường hỗ trợ để họ tiếp tục bán với giá cao hơn.
- Điểm test cầu: Là điểm mà tại đó tay to muốn quan sát bên mua đã đủ tham lam hay chưa. Theo trường phái breakout, khi giá vượt ra hỏi biên trên trong phase tích lũy nó sẽ quay lại test đường kháng cự lần nữa (lúc này đã trở thành hỗ trợ), họ sẽ mua tại điểm này; đây là điểm test cầu. Giả sử tại điểm test cầu bên cầu yếu thì giá sẽ không thể chuyển sang phase E mà tiếp tục test lại tại kháng cự của trading range cũ mà nó vừa break qua; nhiều khả năng lần này nó sẽ đâm xuyên qua để test hỗ trợ phía dưới. Những nhà giao dịch có kinh nghiệm họ sẽ đợi việc test hoàn thành mới nhẩy vào mua; lúc này sẽ chắc chắn hơn rất nhiều so với việc mua khi mà việc test chưa hoàn thành.
Giao dịch khi cp trong trading range rất dễ về lý thuyết vì ta chỉ cần mua tại hỗ trợ và bán tại kháng cự. Rủi ro ở đây là ta có thể tham gia muộn, vào quá trình cp sắp break lên hoặc xuống; tất nhiên khi cp break lên thì quá tốt rồi nhưng nếu nó break xuống thì ta sẽ lỗ nặng. Vậy ta phải xác định rõ ta mua cp là ở trong giai đoạn nào; nếu mua mong chờ break out lên thì hành vi của ta sẽ khác so với giai đoạn dao động trong khung.