Khoảng trống tâm lý

Khi đầu tư vào TTCK dần dần chúng ta sẽ nhận ra có một khoảng cách giữa Khả năng sẵn có và số tiền thực tế kiếm được. Trên thị trường đầy rẫy cơ hội; ta nhìn các dòng tiền luân chuyển giữa nhóm ngành này với nhóm ngành khác, giữa cp này với cp khác. Ta nhìn chúng như đàn cá đang bơi lội; tay thì cầm vợt phân vân việc nên bắt con nào.

Có những lúc ta nhìn rõ cơ hội và nhẩm trong đầu mình sẽ mua cp này ở giá X và bán nó ở giá X+n. Nhưng rồi ta không làm gì cả để rồi nhìn thấy nó thực sự đã tăng lên X+n. Chúng ta cảm thấy một nỗi đau cứ như thể vừa đánh mất số tiền đó.

Có lúc ta nhìn thấy cơ hội, rất nhiều cơ hội và muốn thực hiện lệnh mua ngay lập tức. Nhưng ta nhận ra rằng mình chẳng còn đồng tiền mặt nào; tất cả đều là cp. Ta nhìn cơ hội vuột qua và hận mình đã không có nhiều vốn hơn.

Chắc chắn trên thị trường có rất nhiều NĐT không ồn ào; họ lặng lẽ kiếm tiền và dường như họ nắm bắt được bí kíp nào đó để việc kiếm tiền trở nên bền vững và ổn định theo năm thắng bất chấp thị trường lên xuống. Đa số còn lại thì khổ sở với thua lỗ kéo dài hoặc kiếm lợi nhuận thiếu ổn định. Đâu là sự khác biệt giữa một nđt thành công và một nđt thất bại? Tất cả đều được tiếp cận không giới hạn các lý thuyết phân tích kỹ thuật, phân tích cơ bản nhưng tại sao những người cực kỳ giỏi kiếm tiền ngoài kia khi bước vào thị trường chứng khoán có khi lại là người dễ thua nhiều nhất. Đó là sự khác biệt trong tư duy.

Khi cùng đứng trước một sự việc, hiện tượng mỗi chúng ta có những suy nghĩ khác nhau; những suy nghĩ này là giống nhau khi hoàn cảnh đối diện giống nhau. Suy nghĩ dẫn tới hành vi, hành vi khác nhau kết quả khác nhau. Sự khác biệt giữa nđt thành công và nđt thất bại.

Khi bước chân vào TTCK, những suy nghĩ cần có thường rất khác so với những thứ chúng ta gặp trong cuộc sống. Vì vậy một kỹ sư, bác sỹ hay giám đốc doanh nghiệp được công nhận rất giỏi ngoài kia không có nghĩa là có thể đầu tư thành công.

1. Suy nghĩ về chấp nhận rủi ro

Chúng ta trước khi bước vào thị trường này thông qua truyền thông, bạn bè, trải nghiệm quá khứ đều hiểu rằng đây là thị trường cực kỳ rủi ro; ta chấp nhận điều đó vì rủi ro nhiều thì kết quả cũng nhiều. Khi thực hiện một giao dịch, ta cũng hiểu rằng mọi khả năng đều có thể xảy ra cho dù nó có xác suất thấp vì vậy ta cũng tự nhủ trong đầu chấp nhận thua lỗ nếu mọi thứ không được như ý.

Nhưng thực sự có một khoảng cách giữa ý nghĩ ban đầu và điều thực sự ta cảm nhận khi việc mất tiền xảy ra. Một nđt thành công họ sẽ chấp nhận; khép lại deal đó và tiếp tục đi tìm deal mới. NĐT thất bại thì đau khổ, tổn thương tới cả vạn năm; loanh quanh với khoản lỗ đó mà không cắt (trong khi nđt thành công đã cắt không cảm xúc). Nó giống như việc khi nhìn thấy đàn cá, vợt không được con cá mục tiêu thì dành thời gian còn lại để đau khổ tiếc nuối thay vì nâng vợt lên và thử bắt con cá khác.

Điều gì khiến ta không thể thoát ra một khoản lỗ ngay khi lúc còn nhỏ thay vì đợi nó phình to tới mức không chịu được?

Điều gì khiến ta mua một cp quá sớm? Hay đã không thực hiện giao dịch khi nó có tín hiệu cực tốt rằng đây sẽ là một deal thành công?

Điều gì khiến ta bán một cp khi nó mới chỉ lãi một chút thay vì đợi nó lãi lớn?

Thừa nhận rằng mình đã sai và mất tiền là điều thực sự khó khăn vì vậy việc thực sự chấp nhận rủi ro là bước đầu tiên ta cần phải học. Ta phải trả lời rằng điều gì đang khiến ta không thể thực hiện việc dừng lỗ với vẻ mặt lạnh lùng và không cảm xúc giống như nđt thành công? Một nđt thành công nuôi dưỡng sự tự tin; một nđt thất bại nuôi dưỡng sự sợ hãi. Đây là hoàn toàn từ chính chúng ta; thị trường vốn khách quan; bao năm vẫn vậy. Hầu hết các lỗi giao dịch đều xuất phát từ cách chúng ta đối diện với sai lầm, bỏ lỡ cơ hội và chốt lợi nhuận sớm.

Khi thua lỗ, phản ứng đầu tiên của chúng ta cố gắng tìm lý do hợp lý cho sự thua lỗ. Chúng ta lao vào tìm hiểu doanh nghiệp, tìm hiểu các công cụ phân tích. Tất nhiên có một nền tảng hiểu biết là tốt nhưng ta sẽ nhận ra rằng kiến thức bên ngoài kia là một hố sâu không đáy; việc thua lỗ vẫn cứ tiếp diễn. Thực ra cái chúng ta cần lúc này là tìm hiểu về bản thân mình; xác định các lỗi về mặt cảm xúc; vì điều đó ta mới kiểm soát được. Thị trường được vận hành bởi vô vàn các biến số trong đó có cả biến số là các nđt với những cảm xúc rất khác nhau. Ngay cả chính bản thân mình chúng ta còn không hiểu được thì làm sao chúng ta có thể hiểu được tập hợp những nđt khác trên thị trường?

2. Sự tự do thường mang lại sự kém hiệu quả

Khi đi làm ở công ty bạn cần tuân thủ nội quy công ty, các quy trình làm việc, tuân theo lệnh cấp trên. Bạn không thể làm bất cứ cái gì mình muốn mà phải kìm nén thứ mình muốn làm để tuân thủ đúng những gì tổ chức yêu cầu. Nếu không tuân theo bạn sẽ bị tổ chức đó loại ra; đó là nỗi sợ buộc bạn phải tuân theo.

Khi về nhà thì mỗi gia đình có những ràng buộc riêng. Làm cha mẹ thì phải chăm con cái; làm con cái thì phải nghe lời cha mẹ. Nếu độc thân bạn có thể ăn bất cứ cái gì mình muốn khi tới bữa nhưng khi có gia đình bạn sẽ phải nấu một bữa ăn đủ món cho mọi người trong gia đình mặc dù rất thích ăn đơn giản.

Khi đang làm trong công ty chuyển sang làm tự do; bạn sẽ thấy đa phần hiệu quả làm việc của mình sẽ giảm xuống. Giờ giấc làm việc sẽ rất lung tung; không phân định rõ ràng như trước đây. Khi đi học xa gia đình không ai trói buộc, bạn sẽ ăn uống ngủ nghỉ lung tung hơn; thường sức khỏe sẽ giảm sút so với khi còn bị ràng buộc trong gia đình.

Tổng thể những quy định của tổ chức hay gia đình giúp chúng ta trở nên hiệu quả hơn. Tổ chức bắt ta phải làm theo cái này cái kia một cách kỷ luật bất chấp ta muốn hay không. Bạn phải đến chỗ làm lúc 8h00 mà không phải là 10h00; bạn phải hoàn thành việc này vào chiều ngày mai mà không phải là chiều ngày kia; bạn phải may cái áo này theo đúng mẫu này mà không phải mẫu nào khác dễ hơn; ngày mai bạn phải đi công tác 10 ngày cho dù không muốn. Khi không tuân theo bạn bị trừ lương, ăn mắng, thậm chí là đuổi việc. Bạn có thể biết rằng việc đó phải làm nhưng vẫn làm nó trong sự bực bội, mệt mỏi.

Đang từ những sự ràng buộc đó, bạn bước chân vào TTCK. Mọi thứ thật thoải mái; bạn có thể nghiên cứu, giao dịch bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu. Không có bất cứ ràng buộc nào; không ai bắt bạn mua, bán hay giữ; mọi thứ tùy bạn. Chính sự “Tự do” này sẽ khiến bạn không kiếm được mà còn mất tiền. Bạn có thể gia nhập vào hội nhóm nào đó; thậm chí mất tiền để được hướng dẫn lệnh mua/bán nhưng bạn sẽ nhận ra lâu dài bạn vẫn mất tiền như thường.

Vậy mấu chốt ở đây là chúng ta thường trở thành một con người khác kém hiệu quả, xấu xa hơn khi chúng ta có thể làm bất cứ những gì mình muốn mà không bị ai kiểm soát. Những điều này gây hại cho chính chúng ta trong dài hạn. Cũng tương tự như khi đầu tư trên TTCK, chúng ta dễ dàng để mất tiền, rất nhiều tiền.

Lúc đó chúng ta dễ bị cảm xúc dẫn dắt mà không phải lý trí. Một người đang trong môi trường rất nhiều quy định khi bước ra môi trường tự do thường dễ sa ngã hơn. Giai đoạn covid và hậu covid có trào lưu làm việc từ xa tại nhà cứ tưởng đó là xu thế của tương lai. Gần đây ta không còn nghe nhiều tới việc này nữa vì tự chúng ta thấy là sau 2 tháng làm việc từ xa có vẻ hiệu quả hơn nhờ tiết kiệm thời gian đi lại thì năng suất sẽ kèm dần đi.

Đó là lý do tại sao những người rất giỏi trong môi trường công ty khi bước chân vào TTCK thường lại dễ thua lỗ nhất. Vấn đề không phải nằm ở trí thông minh mà nằm ở việc họ trở nên kém hiệu quả khi vào môi trường tự do.

Từ bé tới lớn chúng ta đã bị áp đặt bởi rất nhiều các quy định; đôi khi nó trái ngược hẳn với bản năng của chúng ta. Ví dụ tố chất ta thích làm ca sĩ nhưng bố mẹ làm kỹ sư nên hướng chúng ta tới công việc liên quan tới kỹ thuật. Ta muốn đi xuyên việt trải nghiệm nhưng bố mẹ ta coi đó là nguy hiểm và bắt chúng ta ở nhà. Ta muốn yêu đương, bố mẹ sẽ bảo giờ phải ưu tiên cho học hành xây dựng sự nghiệp. Khi sự áp đặt này bị thảo bỏ, chúng ta có xu hướng muốn làm những thứ mà trước đây bị cấm như một sự phản kháng; kiểu như “giờ ta có thể làm những gì ta muốn” như một sự trả thù cho những tháng ngày tù túng.

Đến đây tự bạn có thể trả lời được chìa khóa giải quyết nằm ở đâu. Vẫn có rất nhiều người tự do nhưng họ lại rất hiệu quả. Họ không ngủ tới 10h sáng, thức khuya tới 12h đêm, bạn nhậu gọi là lên đường,…. Chìa khóa nằm ở khả năng tự quản trị bản thân; hướng bản thân đến sự hiệu quả bất chấp bản năng của con người là thích sự thoải mái, nghỉ ngơi, buông thả.

Ngay cả khi làm trong môi trường tổ chức; nếu khả năng tự kỷ luật của bạn cao; thậm chí còn cao hơn cả quy định của công ty thì bạn sẽ rất thoải mái. Nếu khả năng tự kỷ luật kém hơn thì bạn sẽ phải gò bó vào sự bắt kỷ luật từ bên ngoài, nó tạo ra sự không thoải mái. Ý này rất đơn giản; nếu bạn buộc mình đến công ty lúc 7h30 thì nội quy 8h bạn chẳng quan tâm; nhưng nếu bạn không có con số 7h30 mà chỉ có con số 8h thì cái cảm giác lúc nào cũng như bị ép buộc; kết quả luôn là suýt đến muộn.

3. Thị trường kích thích sự vô kỷ luật

Thị trường chứng khoán là một dòng chảy liên tục không có điểm dừng với những con cá là các cổ phiếu. Bạn nhìn từng đàn cá bơi trong một dòng sông chảy liên tục với sự thèm muốn được bắt chúng. Khi mới bắt đầu bước chân vào TTCK, bạn lập tức nhảy vào dòng sông và lao đến các con cá. Nhưng rồi bạn nhận ra những con cá trông có vẻ lờ đờ mà dễ dàng chui tọt qua kẽ tay.

Các con cá cứ liên tục lượn qua bạn với vẻ ngoài dễ thương. Bạn từ bỏ con cá này và nhắm đến con cá khác để rồi lại nhận lại một bài học tương tự. Mọi con cá đều dễ bắt cho tới khi bạn thực sự bắt tay vào bắt nó :))

Trên TTCK cũng có những người khác như bạn. Họ khoe các thành tích bắt cá khủng làm bạn sốt ruột; kích thích bạn tiếp tục lao đi săn bắn các các con cá. Trên facebook, ticktok, youtube,.. liên tục những bài viết về việc làm sao bắt được cá; rằng bây giờ là lúc bắt cá tốt nhất; rằng hãy nhắm tới con cá kia đi, tôi có một danh mục đang lãi hàng chục phần trăm. Nó càng làm cho bạn trở nên cực kỳ sốt ruột; cứ như là nếu không đi bắt ngay bây giờ thì các con cá sẽ biến mất, sẽ không có cơ hội lần thứ hai.

Trong môi trường thực, khi muốn bắt cá, ta không điên rồ lao đi bắt cá mà không có công cụ trong tay. Sau một ngày bắt cá bằng tay không ta sẽ tự hiểu là phải tìm một cái cần câu, sau 1 ngày cầm cần câu vẫn không có cá ta sẽ tìm một cái lưới, sau một ngày thả lưới không bắt được cá ta sẽ tìm chỗ thả lưới có dòng chảy của cá. Nhưng trong đầu tư ck thì khác, ta có thể tiếp tục bắt bằng tay không ngày hôm nay mặc dù ngày hôm qua không bắt được cá. Ta tiếp tục theo đuổi con cá A dù rằng ta đã theo đuổi nó cả tháng. Ta không chấp nhận rằng ta đã sai; không chấp nhận là thời gian trước đó đã bỏ ra là lãng phí.

Trong môi trường thực bạn có thể đặt lưới ở một chỗ và dùng các biện pháp để đuổi cá vào lưới. Trong TTCK bạn không thể bắt giá tăng hay giảm được; bạn chỉ có thể lựa vị trí đặt lưới và nằm chờ. Bạn không thể gọi điện cho ông GĐ doanh nghiệp bảo mày phải làm cho cp tăng đi tao mua đủ rồi. Những người có thể làm như vậy chỉ là mấy anh lùa gà trên mạng, bảo nên mua còn này nên mua con kia. Khi anh ta bảo mọi người mua đi khả năng anh ta đã lãi đủ và đang muốn bán ra; khi anh ta bảo mọi người bán đi khả năng anh ta đã bán xong rồi. Vấn đề là các anh ý nói lý do mua/bán cực kỳ đúng lý thuyết; người nào càng không có quy tắc càng dễ bị cuốn theo.

Thị trường không cho bạn dừng lại suy nghĩ thay đổi phương pháp để có thể bắt cá tốt hơn trong tương lai. Nó khuyến khích bạn liên tục đi bắt bằng những gì sẵn có mà không phải là tìm một công cụ hữu hiệu hơn để bắt cá. Những lần nhận được phần thưởng từ giao dịch ngẫu nhiên nuôi dưỡng cho giao dịch vô kỷ luật.

Hãy suy nghĩ về hình thức đầu tư đơn giản nhất quả đất là ….gửi tiết kiệm. Quy định đó là bạn gửi ngân hàng 100 triệu với lãi suất 6%/năm; sau 365 ngày bạn sẽ nhận được 6tr; nếu rút ra trước bạn sẽ nhận được lãi suất không kỳ hạn gần như không có gì. Luật chơi đơn giản; chỉ cần bạn kỷ luật không rút tiền ra trước hạn, bạn sẽ nhận được 6 triệu. Việc bạn có thể làm là tìm ra ngân hàng có lãi suất gửi cao nhất.

Hình thức đơn giản khác là mua vàng vật chất. Quy định là nếu bạn mua 1 cây vàng ngày hôm nay với giá 150tr; sau 10 năm bạn sẽ nhận về 300tr. Việc bán vàng phức tạp hơn so với việc rút tiền từ ngân hàng, bạn sẽ phải mang vàng ra ngoài hiệu vàng. Có một xác suất nhất định là 10 năm nó không thể tăng gấp đôi; và có thể 8 năm nó vẫn 150tr nhưng 2 năm cuối nó sẽ tăng lên 300tr. Người mua vàng thường với tâm lý ngay từ đầu là chỉ mua không bán nên họ thường giữ được tới 10 năm (khả năng tới mốc 10 năm họ vẫn không bán).

Quay lại với TTCK, bạn có thể mua một cp và giữ 365 ngày không? Rất nhiều cp có thể nhân vài lần chỉ sau 1 năm. Vấn đề nằm ở việc bạn mua cp với tâm lý trái ngược hoàn toàn với mua vàng; bạn mua hôm nay để bán ngày mai. Bạn có thể xem giá cp bất cứ lúc nào, bất cứ ở đâu và thực hiện lệnh mua/bán chỉ vài giây (nếu bạn phải ra trung tâm giao dịch và viết lệnh mua/bán bằng tay thì khả năng bạn sẽ không làm).

Một điểm nữa là khi bạn đánh đề chẳng hạn; tới cuối ngày có kết quả thì thua là thua mà thắng là thắng; bạn thua một số tiền cố định không nhiều hơn hay ít hơn số bạn đã bỏ ra. Nhưng trên thị trường ck thì rất khác, khi bạn đang giữ một cp trong xu hướng giảm thì mỗi ngày nó lấy đi một ít cho dù bạn có đóng tài khoản quên nó đi. Sự thua lỗ là không giới hạn; không có điểm dừng nào cả; cp tăng bằng lần thì cũng có thể giảm bằng lần. Bạn có thể thấy tiếc khi uống một cốc cà phê 35k nhưng lại dửng dưng nhìn tài khoản giảm liên tục mà không chịu dừng lỗ khi khoản lỗ còn ít.

Thị trường chứng khoán trong ngắn hạn không có cấu trúc rõ ràng nào; mọi thứ rất hỗn loạn. Nó kiểu như bạn bước chân vào công ty và công ty chẳng có nội quy, quy trình nào rõ ràng; lúc thế này lúc thế khác. Bạn hoang mang, hôm nay đến 8h, ngày mai đến 7h, ngày kia đến 10h,….bạn dần trở nên lôm côm cho dù trước đó đã hình thành thói quen đến trước 8h. Nhưng nếu nhìn một cách tổng thể thì thị trường lại vận hành rất có quy củ. Giá di chuyển theo hình sin rất rõ ràng, Tích lũy, tăng, phân phối, giảm rồi lại tích lũy, tăng, phân phối, giảm. Lặp đi lặp lại năm này qua năm khác. Đây là nơi bạn có thể nhân tài sản lên rất nhanh nếu thực sự muốn và quyết tâm.

4. Từ tự do chuyển sang kỷ luật

Con người ta từ khổ tới sướng thì dễ nhưng đang sướng mà khổ thì khó. Đang có thể dậy bất cứ lúc nào, 9h hay 10h đều ok. Nhưng ngày mai phải dậy từ 5h sáng, bạn có làm được không ngay cả khi bạn biết rằng điều đó là có lợi cho sức khỏe của chính mình?

Đang tự do giao dịch vùng vẫy mặc dù chẳng kiếm được đồng nào nhưng bỗng ai đó bảo bạn “Cậu phải xây dựng một bộ quy tắc và kỷ luật thực hiện theo” thì bạn có làm được không mặc dù biết rằng điều đó sẽ kiếm được tiền? Rõ ràng là có một khoảng cách rất xa giữa hai việc, đầu tiên bạn phải xây được bộ quy tắc (bản thân việc này đã khó); sau đó lại còn phải tuân thủ theo liên tục từ nay về sau. Có bao nhiêu người quyết tâm giảm béo rồi chỉ thực hiện nó trong 1 tuần? Lý trí của chúng ta bảo rằng làm việc A là tốt nhưng bản năng sẽ liên tục tìm các lý do để ta quay lại con đường thường đi.

Đang từ môi trường ràng buộc (công ty, gia đình) vừa bước vào vùng tự do được một lúc; và ai đó lại bảo bạn cần tuân thủ kỷ luật. Bạn sẽ sinh lòng phản kháng mạnh mẽ, bạn không muốn quay lại môi trường ràng buộc nơi phải làm việc 8 tiếng mỗi ngày, phải làm những việc bạn không thích.

Trong quá trình giao dịch trên thị trường, cho dù có mua/bán lung tung thế nào thì kiểu gì cũng sẽ có deal thắng. Bạn bám vào các deal này để biện minh cho cách giao dịch của mình là đúng, chẳng qua chỉ cần sửa một chút thôi.

Giả định bạn đã có quy tắc; bạn nhắm tới cp A và lên kế hoạch là sẽ mua ở giá P. Nhưng khi giá chưa tới P bạn đã mua (không tuân theo kế hoạch đã lập); trong 10 lần phá vỡ quy tắc thế quái nào cũng có 3 tới 4 lần việc đó giúp bạn kiếm tiền hoặc tránh mất tiền. Bạn lại vịn vào những lần thắng đó để biện minh cho các lần phá vỡ kế hoạch đã lập kế tiếp (mà quên rằng cách làm đó có tới 6 hay 7 lần thua). Vấn đề nằm ở đây là xác suất; cho dù bạn nhắm mắt mua bất kỳ cp nào với giá bao nhiêu thì trong 10 lần kiểu gì cũng loanh quanh 4 lần bạn sẽ kiếm được tiền. Sự tuân thủ quy tắc không phải lần nào cũng mang lại tiền; nó chỉ giúp cho xác suất thắng của bạn cao hơn mức trung bình mà thôi.

——————–

Phỏng vấn Peter Brandt, vắn tắt là một nđt có hình bóng giống chúng ta thành công-thất bại-bỏ giao dịch- quay trở lại sau 10 năm và thành công

Anh sẽ đưa ra lời khuyên thế nào cho một người muốn theo đuổi sự nghiệp giao dịch?

Đầu tiên tôi sẽ bảo họ “Nếu bạn mất hết số tiền mình đã bỏ ra, liệu điều đó có làm cuộc sống của bạn thay đổi cực kỳ lớn hay không?. Nếu câu trả lời là có, vậy thì tôi sẽ khuyên họ đừng nên giao dịch. Nếu bạn không phải là người giải quyết vấn đề tốt, đừng giao dịch. Nếu bạn cảm thấy mình cần phải tích lũy lợi huận theo một lịch trình thông thường nào đó, vậy cũng đừng giao dịch. Thị trường không phải là một tài khoản tiền trợ cấp hàng năm. Tôi sẽ nói với các nhà giao dịch rằng họ sẽ mất ít nhất ba năm mới nắm được manh mối về cách giao dịch đúng đắn, và thêm năm năm nữa mới đạt được một cấp độ năng lực nhất định. Và nếu họ không có từ ba tới năm năm để đạt được năng lực giao dịch, có lẽ họ không nên giao dịch. Mọi người thường đánh giá thấp thời gian để trở thành một nhà giao dịch có lời. Vậy nên đừng tìm cách trở thành một nhà giao dịch nếu như bạn muốn kiếm tiền. Tôi muốn nói rằng nếu mục tiêu của bạn là kiếm sống bằng nghề giao dịch, thì khả năng thành công có lẽ chỉ khoảng 1%.

Nếu ai đó lắng nghe nhưng vẫn muốn thử, thì lợi khuyên là gì?

Hãy học cách không coi việc thua lỗ là lỗi của cá nhân mình. Thị trường không quan tâm bạn là ai đâu.

Bạn phải tìm ra con đường của riêng mình. Nếu bạn nghĩ rằng bạn có thể sao chép phong cách giao dịch của người khác, thì phong cách đó sẽ không bao giờ hiệu quả với bạn đâu.

Một trong những mối nguy lớn nhất là các nhà giao dịch đang cố gắng so sánh họ với những nhà giao dịch khác. Dù sớm hay muộn, mọi nhà giao dịch đều sẽ trải qua đợt sụt giảm lớn. Khi tôi trải qua một giai đoạn khó khăn, tôi sẽ hiểu khó khăn đó. Nếu tôi trải qua 10 giao dịch thua lỗ liên tiếp, tôi có thể hiểu rằng tôi có thể không làm gì sai, miễn la cứ tuân theo kế hoạch ban đầu của mình. Nhưng những người cố gắng sao chép phương pháp giao dịch của tôi sẽ không có được niềm tin đó Nếu vào một thời điểm nào đó, phương pháp này trải qua một giai đoạn khó khăn, họ sẽ không thể vượt qua. Nhưng giai đoạn này là không thể tránh khỏi. Đó là lý do tại sao các nhà giao dịch cần biết chính xác lý do tại sao họ thực hiện một giao dịch cụ thể. Đó là cách duy nhất để họ sống sót qua những giai đoạn khó khăn.

Vậy đâu mới là động lực của người muốn trở thành nhà giao dịch?

Thị trường là mộ thử thách gọn ghẽ. Bạn phải tận hưởng được quá trình giải quyết vấn đề. Bạn se cảm thấy hài lòng khi cuối cùng có thể nối ” Tôi đã tìm ra cách giao dịch và tôi hài lòng với kết quả đạt được”

Anh có lời khuyên nào cho các giao dịch bị bỏ lỡ không?

hãy quen với chúng. Thường một năm tôi sẽ có hai lần giao dịch quan trọng bị bỏ lỡ; nó làm tôi như phát điên. Nhưng rồi tôi cũng phải chấp nhận rằng điều đó sẽ xảy ra thôi.

Làm thế nào để anh có thể vượt qua nỗi đau đó?

Tôi đã giảm số lượng giao dịch bị bỏ lỡ bằng cách lên kế hoạch đặt lệnh sẵn thay vì ngồi chờ đợi có sự đột phát giá xuất hiện rồi mới lên kế hoạch những việc phải làm.

Ngoài ra tôi cũng học được rằng sẽ luôn có một giao dịch khác xuất hiện. Một trong những điều tuyệt vời là nếu tôi chờ đợi đủ lâu, thì sẽ luôn có một giao dịch tuyệt vời khác sẽ diễn ra Vây nên tôi quan tâm đến những sai lầm mà tôi mắc phải hơn là những thị trường tôi đã bỏ lỡ.

Đặc điểm của một nhà giao dịch chiến thắng là gì?

Tôi nghĩ rằng nhà giao dịch chiến thắng đều có những đặc điểm chung. Họ hạn chế rủi ro khi giao dịch. Họ không tự động cho rằng mình sẽ giao dịch đúng. Thực ra họ cho rằng họ sẽ giao dịch sai. Họ không quá phấn khích về một giao dịch thắng hoặc quá lo lắng về một giao dịch thua.

Thế còn nhà giao dịch thất bại

Họ mạo hiểm quá nhiều. Họ không có phương pháp giao dịch riêng. Họ theo đuổi thị trường. Họ sợ bị bỏ lỡ. Họ không thể kiểm soát cảm xúc, họ dao động manh giữa hai trạng thái phấn khích và thất vọng.

Brandt còn nhiều quan điểm khác tôi tóm tắt như sau:

• Thời điểm Brand bắt đầu đầu tư là khi không có CNTT hỗ trợ; mọi giao dịch là tại sàn và rất thủ công. Khi anh ta bỏ cuộc 10 năm và quay lại vào năm 2005; mọi thứ đã khác; tất cả là giao dịch điện tử. Khi được hỏi ngày nay (khi mà AI xuất hiện) liệu phân tích kỹ thuật có còn giúp ích gì? Anh ta đã trả lời rằng thực tế thành công của anh ta là đến từ quản lý rủi ro; anh ta gia tăng số lần thắng trên số lần thua, số tiền thắng trên số tiền thua; anh ta thử vô số lần; mặc dù anh ta không phải là nhà giao dịch theo ngày. Biểu đồ kỹ thuật giúp anh ta xác định điểm dừng lỗ và chốt lời.
• Khi anh ta lựa chọn đúng cp và cp đó tăng giá. Anh ta sẽ rút dần số lãi của cp đó. Anh ta mô phỏng một cp tăng lên rồi giảm xuống đúng bằng giá trước tăng như việc nổ bỏng ngô. Bạn mua đợi chờ và có lãi; sau đó giá lại về ban đầu và bạn mất lãi. Tốt nhất hãy hiện thực hóa khoản lãi và giữ lại một phần.
  • Khi anh ta đã đạt được mức lợi nhuận rồng trên mỗi giao dịch bằng 1% tổng vốn, Brandt sẽ thu hồi phần lợi nhuận.
  • Khi giao dịch đạt được 30% mức lợi nhuận mục tiêu. Brandt sẽ áp dụng biện pháp điểm dừng bảo vệ một cách chặt chẽ
• Giao dịch đầu tiên với cp luôn là số lượng lớn nhất. Các lần mua sau đó phải thấp hơn.
• Thời điểm giao dịch quan trọng nhất đối với anh ta là thứ sáu. Thứ sáu là lúc mà cả bên mua và bên bán đều cân nhắc vị thế của mình khi có tới 2 ngày nghỉ. Nêu như thứ sáu cp còn lực tăng có nghĩa thứ hai đầu tuần nó sẽ tiếp tục tăng và ngược lại. Nếu thứ sáu vị thế của anh ta bị lỗ, anh ta sẽ bán vì khả năng sẽ còn lỗ thêm vào đầu tuần sau. Vậy anh ta sẽ bán và đầu tuần sau có thể vào lại vị thế ở mức giá tốt hơn.
• Quan điểm của anh là chênh lệch chứ không phải mức giá. Anh ta có thể bán giá 10K buổi sáng và mua lại giá cao hơn vào buổi chiều. Điều anh ta quan tâm là chênh lệch anh ta sẽ nhận được.
• Anh chỉ giao dịch khi anh ta xác định được cơ hội giao dịch bất đối xứng – đó là giao dịch mà trong đó tiềm năng tăng gía cao hơn nhiều so với với mức rủi ruo chấp nhận được.
• Khi anh ta liên tiếp sai anh ta sẽ giảm quy mô giao dịch thay vì thay đổi phương pháp giao dịch. Trong quá trình tìm kiếm một phương pháp mới bạn sẽ mất nhiều tiền hơn nữa.
• Anh ta không bám chấp vào một nhận định mà rất linh hoạt. Hôm nay anh có thể cho rằng cp sẽ tăng nhưng ngày mai anh ta sẵn sàng thay đổi quan điểm.
• Anh ta cũng không thành công khi cầm tiền người khác giao dịch khi mọi người nhờ. Anh ta cho rằng khi anh ta giao dịch với tiền của anh ta, đó là như là một trờ chơi tỷ phú. Khi anh ta cầm tiền người khác thì đó là “tiền thật”.
• Brand nhấn mạnh là bạn không nên theo hướng dẫn giao dịch của người khác vì khung giao dịch của mỗi người khác nhau. Giao dịch phải dựa trên phương pháp của chính bạn
• Khi được hỏi anh ước mình biết điều gì khi mới bắt đầu dịch? Anh ta đã nói” Tôi chính là kẻ thù tồi tệ nhất của chính mình”. Cảm xúc và bốc đồng sẽ dẫn tới các giao dịch sai lầm. Nếu anh giao dịch theo bản năng, anh sẽ tự hủy hoại bản thân. Anh ta tin rằng thành công của anh ta là sử dụng một quy trình chính xác để thực hiện các giao dich, một quy trình loại bỏ cảm xúc của anh. Quy trình là đưa ra quyết định, vào vị thế và sống với nó”. Anh ta thực hiện phân tích và ra quyết định vào thứ 6 tới CN lúc thị trường đóng cửa.
• Nêu bạn giao dịch để thỏa mãn cảm xúc, bạn nhất định sẽ thua, bởi vì những gì bạn cảm thấy tốt thường sẽ sai lầm khi thực hiện trên thực tế.
• Quan điểm của brandt là Yếu tố xác định một giao dịch tốt là bạn có tuân thủ theo phương pháp luận của mình hay không, chứ không phải là giao dịch đó có kiếm được tiền hay không. Trong bất cứ phương pháp giao dịch nào luôn có tỷ lệ thua lỗ nhát định. Nhưng chắc chắn nđt thành công nào cũng sở hữu một quy trình, phương pháp luận của riêng anh ta.
• Mỗi người mỗi giai đoạn sẽ tương ứng với một quy mô vốn nhất định. Việc tăng quy mô vốn đột ngột sẽ làm tăng nguy cơ thua lỗ bất chấp mức độ thanh khoản của thị trường và tỷ lệ lãi/lỗ không đổi. Hãy tăng vốn lên một cách từ từ để đẳm bảo rằng bạn cảm thấy thoải mái với quy mô giao dịch đăng tăng lên này.
• Brandt đã lỗ nặng vào năm kế tiếp sau khi đã có một năm thành công trước đó. “Khoản lỗ lớn nhất của tôi luôn xảy ra sau khoản lãi lớn nhất của tôi”. Những đợt sụt giảm mạnh thường xảy ra ngay sau giai đoạn khi mọi thứ tưởng như đang hoạt động hoàn hảo nhất. Tại sao? Do chuỗi chiến thắng liên tục đã khiến các nđt tự mãn, và nó dẫn tới sự bất cẩn trong giao dịch. Trong giai đoạn chiến thắng, nđt thường không để tâm xem xét những sai lầm của mình. Bài học: Nếu danh mục đầu tư của bạn đang tiến lên mức cao nhất mỗi ngày, và đa số giao dịch của bạn đang có lời, hãy coi chừng. Đây là lúc bạn cần đề phòng với sự tự mãn và hết sức cảnh giác.
• Các nhà giao dịch nên phân loại các giao dịch và theo dõi kết quả từng loại cụ thể, họ sẽ có dữ liệu để biết được điều gì đem lại hiệu quả và điều gì không.
• Brandt coi kiên nhẫn là một phần quan trọng theo kiểu “chờ cú ném đúng”. Anh tránh xa các cám dỗ thực hiện mọi ý tưởng giao dịch trong đầu. Breenblatt nói ” Bạn có thể đứng xem bao nhiêu cú ném bóng tùy thích và hãy chỉ di chuyển khi mọi thứ diễn ra theo đúng ý bạn”.
• Nguyên tắc của anh ta là không đầu cơ vào một khoản thua lỗ. Có nghĩa là không mua thêm khi qđ sai (Đoán là tăng nhưng sau mua lại giảm). Khi qđ sai cần thanh lý vị thế của mình thay vì đánh cược với khoản lỗ hiện có
• Viễn cảnh có thể sống bằng cách giao dịch rất đẹp nhưng nó phải đòi hỏi thời gian từ 2 tới 5 năm. Bạn khó có thể sống được bằng khoản lãi từ đầu tư.
• Một khi giao dịch không tiến triển như mong đợi hãy thoát ra khỏi giao dịch với khoản lỗ nhỏ. Việc thay đổi 180 độ quan điểm không chứng minh bạn yếu mà thể hiện sự linh hoạt.
• Cân phân biệt giữa yêu thích giao dịch và mong muốn giàu có. Một thứ thúc đẩy bạn tới thành công, một thứ thì không.

————————————–

Phỏng vấn Shapiro, nđt có tuổi thơ nổi loạn bị đuổi học ba trường trung học. Học đại học ít danh tiếng và bỗng một ngày nhận ra đầu tư cp thực sự phù hợp với anh. Khác với tình huống của Brandt, Shapiro hầu hết là giao dịch với tiền của người khác trong vai trò là cố vấn tài chính, quản lý quỹ. Anh ta cũng có những khoảng thời gian bỏ giao dịch và quay trở lại; và cũng thổi bay nhiều lần tk của mình khi mới bắt đầu.

• Một giao dịch thành công của anh ta là anh ta đi vòng quanh châu phi trong 3 tuần mà thời đó không thể giao dịch điện tử. Anh ta đang có vị thế chỉ số Hang Seng và không muốn bán trước khi đi. Anh bảo người môi giới “hãy bán 1/2 vị thế nếu Hang Sheng giảm xuống một mức giá cụ thể và bán nốt nếu nó giảm xuống một mức giá thấp hơn. Kết quả sau 3 tuần về là anh ta đã lãi 15%. Anh ta bỗng nhận ra rằng không làm gì cả mang lại lợi nhuận nhiều hơn là giao dịch thường xuyên.
• Mô hình trên phù hợp với lời trích của Edwin Lefvre ” Sau nhiều năm ở Phố Wall, sau khi kiếm được và mất đi hàng triệu đô la, tôi muốn nói với bạn điều này ‘ Suy nghĩ của tôi chưa bao giờ giúp tôi kiếm được số tiền lớn. Thứ giúp tôi kiếm được nhiều tiền chính là ngồi yên’. Hiểu chứ? Ngồi thật chắc vào.
• Ý tưởng mua và nắm giữ dài hạn của hai nđt trên thực ra là lợi thế của chúng ta, những nđt nhỏ lẻ ở VN hiện nay. Nếu giao dịch theo ngày chúng ta không thể thắng được AI cùng những nđt lão luyện. Chúng ta chỉ có sự tự chủ về giao dịch; điều này khác với các nhà môi giớ, các tự doanh, các quỹ (họ gần như buộc phải giao dịch vì đang cầm tiền của người khác và họ hành động theo quy trình).
• “Đáng nhẽ tăng, nhưng lại giảm, vậy hãy bán đi; Đáng nhẽ giảm, nhưng lại tăng, vậy hãy mua vào”. Khi bảng điện tử nói với bạn điều gì đó, đừng chống lại nó, hãy thuật theo nó.
• “Tôi không bị mắc kẹt trong các giao dịch tồi tệ, tôi luôn dừng lại. Tôi có thể bỏ lỡ các giao dịch tốt. Nhưng tôi sẽ không bao giờ vi phạm điểm dừng của mình. Vây nên tôi không còn bao giờ rơi vào tình huống thổi bay tài khoản của mình nữaa
• “Tôi luôn cố gắng quan sát khi nào mọi người đều làm một điều để làm ngược lại. Thị trường tuyệt vời là khi đặt vị thế ngược lại tôi có thể đợi nó xác nhận”. Trong buổi phỏng vấn anh ta cũng nói tới việc quan sát ý kiến của một người “luôn sai” để làm ngược lại ý anh ta. Người “luôn sai” có thể là diễn ra trên truyền hình, youtuber nào đó.
• Anh ta tìm các điểm đảo ngược của thị trường xảy ra bất chấp việc tin tức dang chỉ dẫn theo hướng ngược lại. TT chạm đáy với tin tức gây giảm giá và chạm đáy với tin tức gây tăng giá.
• “Tôi thành công bởi vị tôi thất bại rất nhiều lần, nhờ vậy tôi rất cởi mở với thất bại và có thể học hỏi từ nó. Tôi thất bại bởi vì tôi quá tệ, chứ không phải vì thị trường sai lầm hay vì ai đó lừa dối tôi
• “Thị trường không chạm đáy khi có tin tức tốt, nó chỉ chạm đáy khi có tin tức xấu”
• Điều nổi bất nhất là anh ta có lệnh ngừng lỗ trên mọi vị thế giao dịch. Quy tắc này sẽ ngăn các tổn thất lớn
• “

—

Phỏng vấn Bargh người rất thích giao dịch theo sự kiện. Anh ta dự đoán thị trường ở một sự kiện ví dụ như FED giảm lãi suất, sự kiên Brexit, quyết định của OPEC, các qđ của NHTW,..để từ đó đặt vị thế.

• Về lý thuyết, phương pháp để giao dịch thành công rât đơn giản. Bạn tìm ra yếu tố khiến thị trường biến động. Bạn tìm thấy giao dịch của mình, và thực hiện giao dịch đó. Thứ ngăn cản hiệu quả của các nhà giao dịch là chính bản thân họ. Vấn đề nằm ở tâm lý. Tôi có một ngày suôn sẻ tôi sẽ trở nên tự mãn; tôi không chuẩn bị cho sự kiện tiếp theo đủ tốt khiến tôi bỏ lỡ cơ hội và lào một giao dịch thua lỗ”
• “Tôi chưa bao giờ đánh giá đúng nỗi đau của việc bỏ lỡ một giao dịch cho đến khi tự mình trải nghiệm nó. Nó rất kinh khủng, tôi đã phải vật lộn với cảm giác đó””
• “Với tôi, giao dịch là thứ mà bạn không làm gì cả trong một thời gian, sau đó bạn bùng nổ”
• Dochian là tiên phong trong việc giao dịch theo xu hướng giá. Ông mua vào khi thị trường đóng cửa ở mức cao mới trong 4 tuần và bán ra khi thị trường đóng cửa ở mức thấp mới trong 4 tuần. Nó được gọi là hệ thống đột phá giá.
• “Chỉ theo dõi xu hướng giá thôi là không đủ. Điều quan trọng ở đây là bạn phải quản lý rủi ro và cách bạn đặt lệnh chốt lời khi tham gia một giao dịch (vì tất cả mọi người đều có thể dễ dàng tiếp cận phương pháp giao dịch theo xu hướng nên nó sẽ không còn hiệu quả nữa). Tôi sẽ nắm bắt một xu hướng giá và sử dụng điểm dừng để thoát khỏi vị thế giao dịch. Tuy nhiên, tôi nhận thấy rằng khi có một biến động giá tăng lớn và sau đó thị trường quay lại điểm dừng tôi đã đặt ra, tôi có xu hướng không muốn trả lại quá nhiều lợi nhuận đã đạt được. Bạn phải giao dịch với cả tính cánh mình nữa. Bạn phải cảm thấy bình yên với giao dịch của mình. Sau khi bạn thoát khỏi giao dịch, cho dù giao dịch đó lời hay lỗ, bạn phải quên nó đi. Nếu bạn đóng vị thế mà không thoải mái hãy tìm hiểu lý do khiến bạn không thoải mái.
• “Tôi sẽ mô tả các giao dịch của mình là sự kết hơp giữa diễn giải sự kiện và theo dõi xu hướng giá và quản lý rủi ro
• “Tôi học được rằng giữ khoản lỗ nhỏ là cực kỳ quan trọng. Nó giúp bạn ở trong tinh thật tốt cho giao dịch tiếp theo. Khi tài khoản sụt giảm mạnh, tư duy của tôi sẽ ở trạng thái không tốt”
• “Khi Brandt tham gia vào một giao dịch, anh ấy kỳ vọng giao dịch đó hiệu quả ngay lập tức nếu dự đoán đúng. CÁc giao dịch tốt cứ vậy tiến triển. Nếu có bât cứ dấu hiệu nào cho thấy thị trường không đi theo hướng anh ấy dự đoán, anh ấy sẽ thắt chắt điểm dừng và thoát ra sớm” “Khi đặt ra một quy một quy mô giao dịch, tôi hy vọng nó hiệu quả ngay lập tức. Nếu nó không hiệu quả ngay lập tức, tôi sẽ nhanh chóng thoát ra khỏi giao dịch đó”
• Phương pháp giao dịch phía trên cho thấy rõ ràng là anh này không muốn nắm giữ cp lâu đợi chờ; anh ta rất giỏi trong việc đự đoán trước điểm mà cp đó sẽ break (khi sự kiện và phân tích kỹ thuật ủng hộ.
• “Tôi càng tự tin, tôi sẽ càng chấp nhận rủi ro một cách quyết liệt hơn, nhưng đồng thời tôi cũng đặt diểm dừng quyết liệt hơn. Tôi đã kiếm được 100% chỉ trong một ngày với giao dịch Brexit. BẠn chỉ có thể kiếm được lợi nhuận đó với điều kiện ban đang đang đầu cơ trong giao dịch. Vậy trong loại giao dịch đó tôi sẽ không muốn chứng kiến sự bất ổn nào. Nếu tôi cảm thấy đau đớn hay bất ổn, đó làm ột tín hiệu báo động nghiêm trọng.
• Thời gian của anh tính như thế nào? “Bằng giây. Đôi khi, nếu vị thế giao dịch không quá lớn, tôi có thể cho nó vài phút. Nhưng nếu đó là vị thế quan trọng và nó không hiệu quả trong hai mươi hoặc ba mươi giây, tôi sẽ thoát khỏi giao dịch đó ngay. Mọi người thường gặp khó khăn trong việc cắt lỗ bởi vị họ sợ thoát khỏi giao dịch, rồi sau đó lại phải chứng kiến giao dịch đi theo hướng mà họ mong muốn. Đó là một thứ thuộc về bản ngã con người rồi. VẤn đề là bạn chỉ nhớ kỹ những lần thoát khỏi giao dịch rồi sau đó nó lại đi đến mục tiêu ban đầu của bạn; bạn sẽ không nhớ về những lần thoát khỏi giao dịch và hành động đó giúp bạn không bị mất tiền.”
• “Bản chất của con người là luôn thiên về những điều tiêu cực chứ không phải điều tích cực. Các nhà giao dịch thất bại bởi vị họ quá gắn bó với điểm dừng của mình, ngay cả khi giao dịch không hiệu quả. Những nhà giao dịch tệ thậm chí còn không đặt ra điểm dừng, hoặc họ rút điểm dừng của mình ra khỏi thị trường.” “Đối với tôi, một giao dịch không đi đúng hướng tôi dự đoán càng lâu, thì khả năng thua lỗ của nó càng cao”
• Câu trên ám chỉ rằng giả định bạn đặt dừng lỗ 6.800đ; giá đang tiến tới điểm đó; thay vì đợi tới đó mới bán thì hãy quyết liệt bán nếu bạn nhận ra rằng dự đoán của bạn đã sai. Tệ hơn trong trường hợp này là khi giá chạm vào dừng lỗ, bạn tiếc khoản lãi đã mất, sợ nó tăng trở lại mà điều chỉnh dừng lỗ xuống mức thấp hơn. Sẽ có lần bạn may mắn nhưng đa phần sẽ tăng khoản lỗ lên.

Comments

comments