Tôi có một kỷ niệm nhớ đời minh chứng cho chủ đề của entry này:
Năm 2017 tôi mua cp HUT, tất nhiên là nghe người ta bảo là con đó ngon lắm mà cũng chẳng hiểu nó ngon như thế nào. Tôi mua giá 8k và cũng vài lần ăn được chút ít. Rồi tôi có một mớ giá 10k; sau đó thì cp giảm không phanh tới 6k; tôi bán hết giá 6k, lỗ nặng; chỉ có số lẻ chẳng muốn bán. Giống như tâm lý của những NĐT thua lỗ khác, tôi xóa HUT ra khỏi bảng điện và không thèm quan tâm tới nó nữa.
Năm 2024; sau 8 năm HUT có giá 14N. Tôi bán nốt số lẻ đi vì trông quá … ngứa mắt. Hãy nhìn 8 năm qua HUT đã như thế nào. Nó giảm xuống 2K vào khoảng 2020 và 2021 rồi sau đó đỉnh cao 40K vào giữa 2022; sau đó giảm về 14K cho tới nay. Nếu năm 2017 tôi không bán cp HUT đi mà để đó thì 4 năm sau giá trị nó tăng gấp 4 lần; hơn nhiều so với gửi tiền ngân hàng.
Vấn đề là trước khi nó tăng lên 40k thì nó đã từng giảm xuống 2k. Chắc chẳng ai có thể giữ được cp khi mà số tiền ban đầu đã chia 5. Giữ cp đang giảm; hàng ngày nhìn tiền mình có giảm đi đương nhiên không phải là lựa chọn khôn ngoan nhưng qua ví dụ này bạn có thể rút ra rất nhiều điều.
8. Không mua cổ phiếu rác
Doanh nghiệp kinh doanh có lên có xuống; cp cũng có lên có xuống. Nó lên và xuống thì kẻ đi săn mới săn được con mồi. Một cp mà giá không đổi hoặc giá tăng hay giảm đúng theo lợi nhuận của DN hàng năm thì chỉ có trong truyện khoa học viễn tưởng.
Nhưng một doanh nghiệp rác thì không thế. Cổ phiếu rác của DN rác có đặc điểm là tăng dựng đứng mà giảm cũng dựng đứng. Giá nó có lúc ngang cốc trà đá có lúc lại bằng cốc trà sữa. Nói chung nó nó như con ngựa bất kham (và có thể ngã quỵ bất cứ lúc nào).
Tiền bạn không mất đi khi bạn chưa bán cp; nó chỉ thực sự mất đi khi cp đó bị hủy niêm yết.
Một nhà đầu tư mới rất thích cp loại này vì nó cho ta cơ hội để nhân đôi nhân ba tài khoản trong thời gian ngắn. Nhưng bạn phải tránh xa loại cp này; bạn có thể may mắn thắng với số tiền nhỏ nhưng chắc chắn sẽ thua số tiền lớn. Nó là cái bẫy mà kẻ săn mồi giăng ra cho những con mồi nhẹ dạ. Họ, những kẻ săn mồi, hiểu rất rõ diễn biến tâm lý của nhà đầu tư mới. Họ biết kích thích bạn mua; sau đó họ muốn bạn giữ để hàng ngày nhìn tiền mình mất đi.
Tôi hiểu rằng điều này là vô cùng khó vì chính tôi khi xưa nghe người khác khuyên điều này cũng không tin. Dần dần sau khi mất tiền tôi đã học ra. CP bình thường sẽ có dao động hình sin với chiều dài chu kỳ khác nhau nhưng cp rác thì không như thế.
Danh mục vậy nên như thế nào?
Danh mục nên chia ra làm 2 nhóm. Nhóm đầu tư lâu dài và nhóm đầu tư ngắn hạn. Các cp lâu dài là các cp bạn sẵn sàng nắm nó vì tin chắc rằng tương lai xa 1 hay 3 năm nó sẽ gấp đôi hoặc hơn. Các cp ngắn hạn là các cp nắm giữ theo đơn vì ngày hay tuần.
Chúng ta chia 2 vì quyết định mang tính dài hạn sẽ chuẩn hơn trong ngắn hạn. Có những thứ trong dài hạn bạn biết chắc chắn xảy ra nhưng càng ngắn hạn khả năng dự đoán đúng càng thấp. Ví dụ:
- Bạn biết rõ sau khi học xong lớp 5 con bạn sẽ vào lớp 6 nhưng bạn không thể đoán được điểm toán của nó trong học kỳ tới sẽ bao nhiêu.
- Doanh nghiệp khi xây xong nhà máy mới sẽ có doanh thu tăng nhờ vậy cổ phiếu sẽ tăng giá nhưng bạn không biết chắc chắn nó sẽ tăng như thế nào cho tới lúc đó. Có thể trước khi tăng gấp 4 thì nó sẽ giảm một nửa.
- Lĩnh vực kinh doanh của DN đang hợp trend với nhu cầu trong tương lai; có thể giờ mọi người không nhận ra nhưng tương lai người ta sẽ nhận ra và đưa nó về giá trị xứng đáng.
Nó kiểu như vàng. Những ai mua và nắm giữ dài hạn thường sẽ lợi nhuận tốt hơn nhiều so với tiền gửi ngân hàng cho dù họ không đủ năng lực để mua được giá tốt. Ngay khi mua họ đã lỗ ngay ít nhất 1 triệu do chênh lệch giữa mua và bán vì vậy chẳng ai ngày hôm nay mua tuần sau bán. Một người đã mua vàng thường tư duy nắm giữ lâu dài vì họ thừa hiểu ngắn hạn là thua. Một vài cp cũng như vậy nắm giữ dài hạn sẽ thắng.
Với nhóm cp đầu tư dài hạn ta phải tư duy là sẽ lãi ở dài hạn và chấp nhận lỗ ở ngắn hạn.
Khó ai có thể chỉ mua cp và nắm giữ ngày này qua tháng khác. Họ sẽ phải có hoạt động mua bán trên thị trường để không lạc hậu so với thị trường và dường như đúng là có các cp nếu nắm giữ dài hạn sẽ lỗ và lướt ngắn hạn lại lãi.
Cổ phiếu nắm giữ ngắn hạn là những cp giao dịch sôi động nhất trên thị trường. Nó phải được số đông nhà đầ tư chú ý. Mỗi giai đoạn sẽ có một vài cổ phiếu như vậy. Đám đông tập trung về cổ phiếu này ở giai đoạn này sau đó lại chạy sang cp khác ở giai đoạn khác. Một cp là tâm điểm ở giai đoạn này nhưng nó bị rơi vào quên lãng sau đó để rồi một thời gian sau lại là tâm điểm.
Chẳng có danh sách nào cụ thể cho hai nhóm này để bạn học tập. Khi mới bắt đầu đầu tư bạn bắt đầu với 1 hoặc 2 mã; lâu hơn bạn nắm giữ nhiều mã hơn và theo dõi nhiều mã hơn. Dần dần bạn sẽ thấy mã nào phù hợp nắm dài hạn và mã nào phù hợp lướt lát.
Tóm lại bạn nên:
- Phải có danh sách cp phù hợp với bạn. Số lần thắng lớn hơn số lần thua kiểu như đội tuyên VN và đội tuyển Lào vậy. Không ai bắt bạn phải đấu với đội thái lan.
- Bạn có một danh sách cp theo dõi. Định kỳ thêm và bớt danh sách này.
- Trong ds theo dõi này lựa ra 2 nhóm cp bạn sẽ đầu tư dài hạn và đầu tư ngắn hạn. Tư duy của nhóm đầu tư dài hạn là sẽ thắng ở dài hạn và chấp nhận thua ở ngắn hạn. Tư duy của nhóm đầu tư ngắn hạn là sẽ thắng ở ngắn hạn nhưng có thể thua ở dài hạn.
- Hai nhóm cp tư duy khác nhau thì hành xử cũng phải khác nhau