Vốn con người

0
1336

Mấy hôm nay đi công tác đâm ra đọc được nhiều, chỉ còn khoảng 50 trang nữa là kết thúc cuốn “Đô la hay lá nho”. Cuốn này thuộc thể loại dùng kinh tế để giải thích các hiện tượng từ vĩ mô tới vi mô cùng thuộc thể loại với ” Kinh tế học hài hước”, “Nhà tự nhiên kinh tế”…Không lan man trình bày dài dồng, đôi khi hơi gượng ép như cuốn Kinh tế học hài hước và sau đó là Siêu kinh tế học hài hước; Cuốn “Đô la hay lá nho” mặc dù 400 trang nhưng trình bày ngắn gọn và dễ hiểu.

Kinh tế học chỉ dùng hai quy luật chính để giải thích mọi hiện tượng là quy luật “Lợi ích và chi phí”, ” Cung và cầu”. “Lợi ích và chi phí” phản ánh việc mọi quyết định của con người đều trên cơ sở phân tích lợi ích và chi phí, thấy lợi thì làm. Định nghĩa lợi ích của mỗi người mỗi khác nhau và không phải là chỉ ám chỉ tới tiền. Mỗi người mỗi trình độ, nhận thức khác nhau mà nhìn bài toán lợi ích và chi phí khác nhau (hình như đã có hẳn một entry về chủ đề này).

“Cung và cầu” là quy luật giải thích về mối quan hệ giữa người cho và người nhận, người bán và người mua, người cung cấp và người hưởng thụ. Thị trường nói chung luôn cân bằng giữa cung và cầu ở một mức giá mà cả hai bên đều cảm thấy chấp nhận được. Thị trường có thể là một cái chợ cũng có thể là thị trường chứng khoán hay bất cứ một nơi nào đó dùng để trao đổi hàng hóa giữa người có nguồn cung (mong muốn và có khả năng bán) và người có nhu cầu ( mong muốn và có khả năng mua).

Hai quy luật mang tính tổng thể này cộng với một vài khái niệm như chi phí cơ hội, chi phí ngoại biên (hay chi phí ngoại ứng), nhóm lợi ích, thị trường không hoàn hảo, một chút hiểu biết về kinh tế vĩ mô là có thể giải thích được mọi hiện tượng chúng ta gặp hàng ngày từ chính trị tới kinh tế. Tuy nhiên những thể loại sách viết kiểu này vẫn có chỗ đứng của nó do không phải ai cũng có khả năng phân tích tới nơi tới chốn một cách dễ hiểu và lôi cuốn.

Vốn con người chỉ chiếm vài chục trang nhưng cũng đủ để những ai không coi trọng vốn con người phải suy ngẫm. Sức lao động của con người cũng là một dạng hàng hóa, một dạng hàng hóa đặc biệt. Đã là hàng hóa thì phải có giá trị sử dụng và giá trị trao đổi. Một hàng hóa tốt sử dụng trong những trường hợp phù hợp có thể mang lại giá trị rất cao nhưng với một hàng hóa khác thì có thể mang lại giá trị thấp hơn. Cũng giống như một cái điều hòa Funiki và một cái điều hòa Panasonic, mua Panasonic có thể tốn tiền ban đầu nhưng yên tâm và sử dụng lâu dài, một cái Funiky rẻ tiền hơn nhưng có khi phải sửa thường xuyên.

Vốn con người chính là kỹ năng, kiến thức, thái độ. Cũng giống như các hàng hóa khác người ta có thể đầu tư vào vốn con người. Giả sử bạn có 50 triệu; bạn dùng 50 triệu đó trong vòng 3 năm để nâng vốn con người của bạn lên thông qua các hình thức đào tạo thì bạn sẽ được tương thưởng trong tương lai gấp vài lần như thế. Ngược lại nếu bạn tiêu hết số tiền đó bằng hưởng thụ thì đó là chi phí chứ không còn là đầu tư nữa. Lý do là là vì đâu?

Câu trả lời: Kết quả của gia tăng vốn con người chính gia tăng năng suất lao động. Mỗi người chỉ có cố định mỗi ngày 24 tiếng. Nếu như người A làm một việc X để mang lại giá trị Y trong 2 tiếng, trong khi người B thì làm mất 4 tiếng thì người A đương nhiên sẽ có thể tạo thêm giá trị khác trong 2 tiếng khi mà người B vẫn còn đang hì hụi làm việc X. Giá trị tạo ra được trả bằng tiền thuê của chủ lao động chính là giá trị trao đổi của hàng hóa.

von con nguoi-thi truong lao dong
Bạn chọn cho mình chỗ đứng nào khi mà mỗi công việc đều có những đòi hỏi nhất định về năng lực thực hiện?

Cũng như hàng hóa, sức lao động cũng bị điều chỉnh bởi cung cầu. Khi Cung vượt quá nhanh so với cầu thì lương cân bằng sẽ giảm và ngược lại.

thang du LD

Do môi trường bên ngoài đang thay đổi rất nhanh nên bản thân công việc chúng ta đang làm cũng hàng ngày hàng giờ trở nên khó hơn. Cũng là công việc đó nhưng cách đây 2 năm bạn làm rất dễ dàng thì ngày nay làm đâu vấp đó. Vì vậy nếu như bạn không có tiến triển trong năng lực thì có nghĩa là bạn đang thụt lùi.

Mỗi công việc trong xã hội đều có những mức đòi hỏi tối thiểu khác nhau. Kiếm nhiều tiến có nghĩa là nhiều rủi ro; càng ít năng lực thì rủi ro càng tăng. Bạn càng làm chủ công việc mình làm thì bạn càng ít rủi ro và có nhiều thời gian hơn để tiến lên các công việc khó hơn đối với bạn.

von con nguoi-do kho cong viec

Vốn con người không chỉ ảnh hưởng tới tôi ở hiện tại mà còn ảnh hưởng tới cả các con của tôi. Một người thiếu vốn con người sẽ không thể giúp hình thành vốn con người của con cái họ ở mức cao hơn (đưa về cùng mức so sánh với những người cùng thế hệ). Lý do có thể là họ không đủ kỹ năng, kiến thức, thái độ cần thiết hoặc cũng có thể do có vốn con người thấp họ tạo ra thu nhập không đủ để đầu tư gia tăng vốn con người của con cái họ. Vì vậy một thay đổi nhận thức của chúng ta ở hiện tại về tầm quan trọng gia tăng vốn con người không những có thể mang lại lợi ích cho chính chúng ta mà còn mang lại lợi ích cho cả những thế hệ kế tiếp chúng ta.

Nếu như những người quanh tôi cũng tìm cách gia tăng vốn con người của họ thì tôi sẽ được hưởng lợi rất nhiều đơn giản là khi những người quanh tôi (cấp dưới, cấp trên, đồng cấp) giỏi lên thì tôi có cơ hội để từ bỏ những việc người khác có thể làm được để gia tăng năng lực tới những vùng mà người khác không thể làm được. Có nghĩa là tôi bỏ vùng mang lại giá trị thấp để tới vùng mang lại giá trị tao hơn. Tất nhiên đối với những người quanh tôi họ cũng sẽ hưởng lợi vì họ đang từ mức thấp hơn để lên mức cao hơn.

Hơn lúc nào hết hiện tại chi phí cơ hội ngày càng nhiều. Cái giá phải trả cho mỗi phút chúng ta tiêu phí đang ngày càng gia tăng. Và vì đôi khi cái giá phải trả lại nằm ở tương lai nên tới tương lai chúng ta mới nhận ra thì số chi phí cơ hội chúng ta tạo ra đã quá nhiều, có thể chúng ta không còn thời gian và sức lực để làm lại nữa.

Comments

comments

LEAVE A REPLY