Triết học phật giáo (P6: Pháp duyên khởi)

0
276

Mỗi người theo đạo thường quan niệm rằng người mà họ gặp đều là do duyên. Vì vậy cho dù người đó có thấp kém hay giàu sang, có mang cho họ niềm vui hay nỗi khổ thì họ vẫn đón nhận một cách bình thản và quý trọng.

Dân số thế giới 8 tỷ người và có hàng tỷ tỷ tỷ các chúng sinh ở các cảnh giới khác nhau, việc có cơ hội gặp nhau theo quan niệm đạo phật chắc chắn phải do nhân duyên kiếp trước. Cũng như việc chọn vợ chọn chồng là phải có duyên với nhau ở kiếp trước; chỉ có do duyên thì mới gặp được nhau, vô duyên gặp nhau mà cố kết nối thì không sớm thì muộn cũng chia lìa.

Duyên khởi trong đạo phật thể hiện một vòng lặp, một mắt xích của luân hồi, thể hiện mối tương quan giữa kiếp trước, kiếp này và kiếp sau. Nó được xây dựng dựa nguyên lý nhân quả giữa hai hai thứ A và B. Quy luật :

– Do có A thì mới có B

– Do không có A thì cũng không có B

– Do cái A được sinh ra thì cái B mới được sinh ra

– Do cái A diệt nên cái B diệt

Duyên khởi bao gồm 12 chi kết hợp dựa trên mối quan hệ nhân quả với nhau thành một vòng lặp như ở dưới, thường được gọi là 12 nhân duyên:

duyen khoi 11Vô minh là không hiểu về khổ, nguồn gốc gây khổ, cách diệt khổ, con đường diệt khổ (không hiểu Tứ diệu đế). Vì vô mình nên vướng vào vòng luân hồi. Vô minh sinh ra Hành ( các nghiệp tạo ra do tâm thức, lời nói, hành động)

2. Hành sinh Thức (Ý thức, Nhãn thức, Xúc thức, Thính thức, Vị thức, Khứu thức). Thức vào bụng mẹ tương ứng với Hành tốt xấu.

3. Thức sinh Danh Sắc là toàn bộ phần vật lý và tâm lý của bảo thai do Ngũ uẩn tạo thành.

4. Danh sắc sinh lục căn (lục xứ): sau căn bao gồm Ý thức, Thị giác, Xúc giác, Thính giác, Vị giác, Khứu giác.

5. Lục căn tiếp xúc với bên ngòai tạo lên Xúc ví dụ như màu sắc, hình dáng, mùi vị,..

Xúc sinh Thụ (Thọ) là cảm nhận của con người về thế giới bên ngoài ví dụ đẹp xấu, âm thanh khó chịu hay dễ chịu. Chính là các phản ứng phát sinh khi lục giác tiếp xúc với thế giới bên ngoài.

7. Thụ sinh Ái  ví dụ như lòng ham muốn sở hữu, tức giận do bản ngã,…Ái bao gồm dục ái, sắc ái và vô sắc ái.

Ái

– Khát ái các lạc thú, tức khát ái vị ngọt của sắc thanh hương vị xúc pháp: dục ái.

– Khát ái hiện hữu, trở thành, danh tướng, nhà mới, xe mới,… hữu ái

– Nhàm chán sự hiện hữu: vô hữu ái.

8. Ái sinh Thủ : là sử dụng, ôm chặt lấy vì nó là vật của tôi ( có ngã) do vì vô mình nên không hiểu vô ngã.

9. Thủ tạo ra Hữu: chính là nghiệp tạo ra do tâm thức, lời nói và hành động.

10. Hữu sinh Sinh : là sự hoàn tất cả thành phần của Ngũ uẩn

11. Có Sinh nên có già và chết gọi là Lão tử

Vòng tròn luân hồi 12 nhân duyên này cứ xoay vòng mãi do chúng sinh vô minh (không hiểu tứ diệu đế), tham lam muốn sở hữu và bản ngã.

 

Comments

comments

LEAVE A REPLY