Triết học phật giáo (P4: Luật nhân quả là gì?)

0
3092

Thực ra ban đầu tôi chỉ định viết một bài về chủ đề này thôi, tuy nhiên khi nghiên cứu về nhân quả lại thấy có mối liên quan dây mơ rễ má rất nhiều khái niệm khác nên đành phải viết mấy bài phía trước cho có đầu có cuối.

Tất nhiên là Nhân quả là quy luật chung chứ không phải chỉ có trong phật giáo nhưng luật nhân quả là xương sống của phật giáo. Nếu như các đạo khác chỉ khuyên người ta phải ngoan đạo, phải làm việc này việc kia thì sẽ được lên thiên đường thì đạo phật giải thích một cách cặn kẽ hơn và dựa vào luật này rất nhiều.

Luật nhân quả đơn giản hiểu là gieo nhân nào gặp quả đấy. Quả có thể là trong kiếp đang sống hoặc kiếp sau hoặc kiếp nào đó sau nữa; nói chung ta sẽ nhận được quả khi đã gieo nhân:

Luat nhan quaCó mấy điểm chúng ta có thể rút ra như sau:

1. Luật nhân quả tồn tại một cách hiển nhiên:

Mọi cái chúng ta có, mọi hoàn cảnh chúng ta nhận đều có nguyên nhân nào đó.

Ví dụ kiến thức của chúng ta về một lĩnh vực như thế nào đều là do học hỏi của ta trong quá khứ. Bạn không thể ước có kiến thức khi mà mà chẳng bỏ công ra học tập. Tương ứng với các năng lực khác, bất cứ cái gì cũng đều phải do một tiến trình nỗ lực học tập trong quá khứ.

Trừ những người giàu do thừa kế, còn lại những người giàu do tự thân thì đều có một quá khứ nỗ lực hơn hẳn những người khác.

Gia đình bạn ngày nay hạnh phúc hay bất hạnh là do ảnh hưởng của quá khứ. Nếu bạn chăm chút cho gia đình thì gia đình bạn tất hạnh phúc; còn bạn không thể bỏ bê gia đình và mong muốn gia đình mình hạnh phúc được.

Một số trường hợp mang tính huyền bí như gây tội ác mà không bị pháp luật trừng trị nhưng rồi bị quả báo theo kiểu Lưới trời lồng lộng chạy đâu cho thoát thì thực ra vẫn có thể giải thích được một cách logic.

 

2. Kiểm soát suy nghĩ, lời nói và hành động

Chúng ta tạo nghiệp từ 1.Tâm thức (suy nghĩ) 2. Hành động và 3. Lời nói.

Hoàn cảnh sinh ra Cảm xúc, Cảm xúc sinh ra suy nghĩ, suy nghĩ sinh ra lời nói và hành động, lời nói và hành động lặp đi lặp lại sinh ra thói quen. Hoàn cảnh là những thứ khách quan bên ngoài vì vậy ta chỉ có thể giảm thiểu mà không thể tránh.

Ví dụ khi ta đang đi xe trên đường, một chiếc xe từ trong ngõ lao ra đâm vào xe ta làm xe bị trầy một vết lớn. Lập tức ta phát sinh cảm xúc tức giận, mức độ tức giận phụ thuộc vào việc ta quý chiếc xe tới mức độ nào. Cảm xúc tức giận sinh ra chửi bới, quát mắng người kia; nếu lời nói chưa làm ta thỏa mãn thì sẽ sinh ra hành động là lao vào đánh.

Cảm xúc tức giận gây cho ta cảm giác rất khó chịu, tim đập nhanh hơn, não căng thẳng hơn, một số chất độc được tiết ra hòa vào máu. Ngay cả khi ta không có lời nói hay hành động gì thì sức khỏe ta đã bị giảm sút rồi; ta càng hay tức giận thì ta càng chết sớm.

Ở thái cực ngược lại, khi một ai đó khen ta, lập tức trong ta phát sinh một cảm xúc tự đề cao chính mình. Điều này làm bản ngã của ta tăng lên dẫn tới những lời nói thiếu tôn trọng người khác, hành động độc đoán, ích kỷ.

Như vậy để lời nói và hành động không tạo nghiệp xấu thì ta phải quản lý được suy nghĩ của chính mình.

Nếu ta đánh đồng ta là cảm xúc thì ta sẽ bị cảm xúc chi phối vì vậy ngay khi một cảm xúc tiêu cực chuẩn bị hình thành ta phải tách biệt nó ra khỏi chính ta để theo dõi cảm xúc. Khi là người ngoài cuộc ta sẽ không bị cảm xúc chi phối nữa, cảm xúc sẽ mất đi. Sẽ làm rõ hơn ở entry Vô ngã.

 

3. Loại bỏ tác động của ngoại cảnh

Khi một ai đó có lời nói và hành động xấu tới bạn thì họ đã gieo nhân xấu và chính họ sẽ nhận quả xấu. Vì vậy bạn không cần phải tức giận với họ và tìm cách trả thù họ làm gì; một thế lực khác sẽ giúp bạn làm điều này.

Mặt khác theo nguyên lý Nhân-Quả thì việc họ hành xử với bạn như vậy là bắt nguồn từ một nghiệp nào đó bạn tạo ra trong quá khứ. Bằng cách bỏ qua bạn sẽ không làm kết quả trầm trọng thêm, bạn nên vui mừng vì bạn đã hoàn thành trả một nghiệp xấu nào đó, một kết quả khác đã có thể tệ hơn thế này rất nhiều.

 

 4. Không nản khi khó khăn

Đường đời ta đi chẳng phải lúc nào cũng bằng phẳng. Theo ngôn ngữ nhà phật, chỉ trong một sát na cuộc đời bạn đã có thể bước sang một trang khác u tối hơn hoặc ngược lại.

Khi bạn gặp rủi ro trên đường đời trước hết chuyển nó thành suy nghĩ tích cực bằng cách vui mừng là ta đã trả một nghiệp xấu nào đó trong quá khứ. Sau đó, vì mọi thứ đều tuân theo quy luật vô thường nên chắc chắn khó khăn sẽ trôi qua, cuộc sống của bạn sẽ trở lại bình thường.

 

5. Cho đi mà không mong báo đáp

Khi bạn cho đi những điều tốt lành bạn đã gieo một nhân tốt. Nhân tốt này sẽ đơm hoa kết trái cho bạn ở kiếp này hoặc ở kiếp sau.

Nếu như động cơ của bạn khi làm một việc tốt là mong muốn được nhận một điều gì đó đáp trả thì chính mong muốn này sẽ làm cho kết qủa khó xảy ra. Nếu như làm việc tốt tự nó mang lại cho ta niềm vui thì ta cũng chẳng cần phải mong họ đáp trả với lòng biết ơn nữa.

 

6. Đôi khi con cái chúng ta phải trả giá cho nghiệp mà chúng ta tạo ra

Đa phần các ông bố bà mẹ quý con cái hơn chính mạng sống của họ. Họ sẵn sàng chịu những hậu quả mà họ gây ra nhưng nếu con cái họ phải chịu hậu quả thì đó còn là sự trừng phạt đáng sợ hơn gấp nhiều lần.

Cha ông ta đã đúc rút ra câu “Đời cha ăn mặn đời con khát nước”  thể hiện rất rõ mối tương quan nhân quả này. Nếu như ông bố trong một gia đình phản bội vợ con thì con gái của anh ta có nhiều khả năng sẽ bị chồng đối xử tương tự. Nếu như đời bố mẹ kiếm tiền bất chấp đạo lý thì con cái họ có xu hướng chẳng ra gì.

 

7. Định mệnh là không tồn tại

Theo giáo lý nhà phật thì kiếp này của ta như thế nào là phản chiếu của nghiệp mà chúng ta tạo ra ở các kiếp trước. Tuy nhiên, trong cuộc sống hiện tại ta có quyền quyết định cho những suy nghĩ, lời nói và hành động của chính chúng ta vì vậy ta được quyết định quả mà chúng ta sẽ nhận.

Mỗi người sinh ra chắc chắn không có một định mệnh rõ ràng phía trước vì đời của ta do quá nhiều biến số tạo thành. Nếu đã không có định mệnh thì bói toán cũng không thể đúng được, bản thân phật giáo cũng không công nhận bói toán. Phật giáo cũng không khẳng định việc chúng ta thường xuyên đi chùa cầu xin sẽ được toại nguyện mà tất cả phải từ thực tế chúng ta tạo nghiệp như thế nào.

 

Khi giải thích theo luật nhân quả, phật giáo hơi xa đà và có vẻ tận dụng nó một cách hơi cực đoan. Nếu theo quan điểm của đạo phật thì cuộc sống của ta ở đời này thể hiện cách hành xử của chúng a ở kiếp trước. Ví dụ như với một người gặp rất nhiều tai họa, họ rất khổ cực thì đạo phật giải thích là do nghiệp kiếp trước của họ quá lớn. Khi giải thích như vậy thì những người xung quanh sẽ có suy nghĩ là “họ đáng bị như vậy, họ đang trả giá cho những gì họ đã gây ra”. Điều này dẫn tới việc những người đó bị bỏ rơi.

Mặt khác vì muốn kiếp sau được sung sướng thì người ta sẵn sàng hy sinh kiếp này ví dụ như ăn chay niệm phật, đi nhẹ nói khẽ, sống theo kiểu an phận thủ thường, sống một cách khổ cực, thậm chí còn làm khổ những người quanh họ. Có nghĩa là họ hy sinh cái trước mắt một cách không cần thiết để trông chờ một cái không rõ ràng ở kiếp sau.

Comments

comments

LEAVE A REPLY