Thông minh tài chính (P13-2 : Phân tích vĩ mô và ngành)

1
420

Một nhà đầu tư khi bỏ vốn đầu tư cho doanh nghiệp ngoài muốn biết lợi nhuận thu được mỗi năm còn muốn biết khoản lợi nhuận đó có duy trì hay tăng trưởng dài hạn không. Chẳng nghĩa lý gì khi năm nay lợi nhuận 40%, sang năm lợi nhuận -20%. Do vậy phân tích phát triển bền vững của DN đóng vai trò quan trọng.

Đánh giá sự phát triển bền vững của DN ta sẽ có nhiều góc nhìn khác nhau. Tổng quan chung nó nằm trong 2 nhóm:

Vĩ mô và Vi mô

  • Chu kỳ kinh tế
  • Chu kỳ ngành.

Nội tại DN

  • Thị phần mà công ty đang nắm giữ
  • Hiệu quả kinh doanh theo tiến trình thời gian. (nhiều quý, nhiều năm)
  • Năng lực cạnh tranh của DN
  • Năng lực quản trị.
  • Uy tín của Hội đồng quản trị và Ban lãnh đạo.

Tùy thuộc vào mục đích của đánh giá doanh nghiệp là gì mà nhà phân tích tập trung vào một vài nội dung nào đó. Trong entry này tôi bàn về các yếu tố vĩ mô và vi mô trước.

Tại sao phải học phân tích doanh nghiệp ?

Vai trò khởi nghiệp: 

Một khởi nghiệp thành công đều phải trải qua rất nhiều lần thất bại trước đó. Mỗi thất bại dạy cho người đó một bài học. Nếu không muốn học bằng tiền thật, thời gian thật thì phải học từ những thất bại của người khác.

Khởi nghiệp có nghĩa là một một doanh nghiệp trong một ngành nào đó. Ngành đó chắc tới 100% đã có sẵn và cũng có sẵn các doanh nghiệp trong ngành. Tìm hiểu ngành, tìm hiểu doanh nghiệp trong ngành chính là việc rất cần làm. Một là để biết đối thủ của mình là ai cạnh tranh với họ bằng cách nào, hai là hiểu các quy tắc không thành văn của ngành.

Vai trò tái cấu trúc doanh nghiệp

Trên VTV có chương trình “khởi nghiệp” do hoa hậu người việt đầu tiên em Ngô Phương Lan dẫn (giờ trông hơi xấu :P). Trong một buổi tuần trước có phỏng vấn tổng giám đốc của may 10. Bà có nói khởi nghiệp không phải chỉ là mở một doanh nghiệp mới, một DN có cải tổ lớn theo những hướng kd mới cũng coi là khởi nghiệp.

Môi trường Kinh doanh biến đổi nhanh nên một mô hình kinh doanh sẽ không bao giờ tồn tại được mãi mãi. Doanh nghiệp nào cũng sẽ phải đối mặt tới tái cấu trúc.

Muốn tái cấu trúc thì cũng phải phân tích DN của mình, biết mình ở đâu trong ngành,….

Với một sinh viên mới ra trường thì việc tìm hiểu nội dung này có ý nghĩa gì không? Tôi nghĩ là sẽ giúp mở rộng tầm nhìn, có lợi cho việc phát triển nghề nghiệp về lâu dài.

Thị trường phân chia ra nhiều ngành khác nhau. Doanh nghiệp bất kỳ sẽ nằm trong một ngành nào đó. Mỗi ngành có chu kỳ phát triển, bão hoà, suy thoái khác nhau. Điểm chung là nó đều có liên quan tới chu kỳ kinh tế Việt Nam.

Câu hỏi đặt ra là cái gì quyết định cái gì? Chu kỳ kinh tế Việt Nam dẫn dắt chu kỳ của ngành hay tổng hợp các chu kỳ ngành tạo ra chu kỳ kinh tế Việt Nam?

Trong danh sách ngành ta để ý có những ngành trụ cột và những ngành ăn theo.

Trụ cột đầu tiên là Bất động sản. Khi bất động sản tăng trưởng thì kinh tế cũng tăng trưởng, khi bất động sản suy thoái thì kinh tế cũng suy thoái. Bất động sản tạo ra nhu cầu vay và cho vay, tạo ra công ăn việc làm cho các ngành phụ trợ.

Một số nước ở giai đoạn đầu dùng sản xuất ô tô là ngành dẫn dắt ví dụ như Nhật bản, Hàn Quốc với chiến lược đàn sếu bay hay đàn nhạn bay (trong đó con đầu đàn sẽ dẫn dắt con khác trong đàn, giúp giảm lực cản của gió cho con ở sau). Khi sản xuất ô tô phát triển nó cũng kéo theo nhiều ngành khác phát triển. Việt Nam ta cũng đã cố gắng trong nhiều chục năm qua nhưng không thành.

Trụ cột thứ hai là ngân hàng. Ngân hàng được ví như mạch máu của nền kinh tế mà trong đó nợ xấu là cục máu đông. Khi bất động sản phát triển thường kéo theo rủi ro cho vay dưới chuẩn. Trong cơn say tiền, ngân hàng cũng bớt khắt khe cho các khoản vay hơn. Khi một lúc nào đó ngân hàng tỉnh ngộ, họ thắt chặt các khoản vay thì cũng là lúc Bất động sản có xu hướng bị vỡ tạo ra suy thoái kinh tế (nếu chính phủ không có chính sách hỗ trợ kịp thời).

Trụ cột thứ ba là Thị trường chứng khoán. Nó là nơi cung cấp vốn cho các doanh nghiệp làm ăn. Khi TTCK khủng hoảng, doanh nghiệp chỉ còn lựa chọn là vay ngân hàng. Sử dụng vốn vay ngắn hạn để trả cho các đầu tư dài hạn ẩn chứa rất nhiều rủi ro tài chính. Khi TTCK phát triển ta thấy là các DN cũng mở rộng sản xuất kinh doanh nhanh hơn, tạo ra nhiều công ăn việc làm hơn. TTCK ở Mỹ có cách đây hơn trăm năm. TTCK của Việt Nam mới từ năm 2000, chỉ được xếp hạng là Thị trường cận biên (đang phấn đấu thành thị trường mới nổi).

Trụ cột thứ tư là dầu khí. Nó là trụ cột vì nó mang lại ngoại tệ cho đất nước. Trong những năm gần đây cùng với sự tăng trưởng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam thì ảnh hưởng của dầu mỏ ngày càng chiếm tỷ trọng thấp hơn. Điều đó rất có lợi cho nền kinh tế mặc dù rằng vốn đầu tư nước ngoài bên cạnh tạo dòng tiền ngoại tệ vào còn phát sinh dòng ngoại tệ ra khi các công ty nước ngoài chuyển lợi nhuận về nước.

Cách đây vài năm chúng ta còn thỉnh thoảng nghe thấy than thở trên báo đài về giá dầu thô giảm ảnh hưởng tới Việt Nam. Nay thì rất ít khi có tin về dầu mỏ.

Các thông số về xuất nhập khẩu có thể thu thập tại trang web của tổng cục hải quan https://www.customs.gov.vn/Lists/ThongKeHaiQuan

Trong 10 sản phẩm xuất khẩu chủ lực ta thấy vắng hẳn các sản phẩm từ nông nghiệp. Việc ngành nào là trụ cột dẫn dắt nền kinh tế tùy thuộc vào chính sách của chính phủ trong từng thời kỳ và ở mỗi quốc gia. Các quốc gia sẽ luôn lựa chọn ngành mà mình có thế mạnh trừ khi họ dự báo trước ngành đó sẽ suy thoái trong tương lai.

Nguồn dữ liệu cho phân tích ta có thể tìm thấy trên mạng:

Các chỉ số vĩ mô : lạm phát, GDP, cán cân thương mại, Thu chi ngân sách

Trang web của Tổng cục thống kê : http://www.gso.gov.vn

Trang web của Tổng cục hải quan:  https://www.customs.gov.vn

Trang web của Bộ tài chính: http://www.mof.gov.vn/

Các chỉ số vi mô: phân tích trong các ngành cụ thể

Với mỗi ngành cụ thể thì có các phân tích của hiệp hội và đặc biệt là của các công ty chứng khoán lớn. Chúng ta có thể search trên google hoặc vào trực tiếp các trang web của các công ty chứng khoán và các hiệp hội.

Báo cáo ngành thép của FPTS: Bao_cao_nganh_thep_FTS_T4

Báo cáo ngành ngân hàng của VCBS: Nganh+Ngan+hang_291216_VCBS

Báo cáo ngành công nghệ thông tin của MSC: NganhCNTT_210817_MSC

Báo cáo triển vọng thị trường của VPbs; VPBS.MarketOutlook3Q2017 – VN

Mỗi ngành sẽ có các báo cáo riêng trong đó phân tích từ vĩ mô tới từng công ty trong ngành. Mặc dù không dễ đọc nhưng rất có ích cho kiến thức của chúng ta.

Ban đầu khi viết entry này tôi dự định tập trung ngay vào phân tích sự phát triển của DN thông qua các báo cáo tài chính trong nhiều năm của DN nhưng nhận ra DN giống như một con cá sống trong bể nước. Bể nước là môi trường sống, khi môi trường thuận lợi thì cá dễ sống hơn, cần ít sự cố gắng hơn để phát triển. Khi môi trường xấu thì ngược lại. Nền kinh tế có quá nhiều ngành, không thể bằng vài entry mà phân tích được, tốt nhất chúng ta nên tự đọc các phân tích ngành.

Trong entry sau tôi sẽ quay lại với phân tích tính bền vững của DN chỉ thông qua đọc báo cáo tài chính.

Thông minh tài chính (P13-1 : Các chỉ số hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp)

Comments

comments

1 COMMENT

LEAVE A REPLY