Kinh tế phát triển (P3: các giai đoạn phát triển của một quốc gia)

0
1187

Các nước đang phát triển bị mắc vào vòng luẩn quẩn và họ nên bắt đầu tư đâu?

Cách 1: Tác động vào tăng trưởng trước, rồi thì xử lý bài toán xã hội Cách này các nước sẽ tập trung làm sao để có tăng trưởng kinh tế. Sau khi tăng trưởng kinh tế nhất định thì giải quyết bài toán tiến bộ xã hội. Cách này ẩn chứa nhiều rủi ro về bất ổn xã hội do bất bình đẳng. Khi một nước tập trung vào một ngành nào đó thì chỉ người dân trong ngành đó mới được hưởng lợi còn ngành khác thì không.

Thái Lan là một ví dụ, Thái Lan tập trung mũi nhọn vào Du lịch. Du lịch sẽ kéo theo nhà hàng, khách sạn, đường xá. Tuy nhiên các ngành khác thì không; nó gây ra sự bất ổn kinh tế gần đây của Thái Lan. Cũng có những nước thành công như Hàn quốc, Hàn quốc tập trung vào ngành luyện thép. Ngành này kích thích các ngành công nghiệp liên quan. Và kết quả là mọi công dân làm trong mọi ngành nghề đều được hưởng lợi. Các nước OPEC cũng tập trung vào tăng trưởng kinh tế nhưng cho dù thu nhập rất cao nhưng ẩn chứa bài toán bất ổn lớn vì số tiền đó chỉ chảy vào túi một số người.

Cách 2: Đi thẳng vào tiến bộ xã hội; rồi thì phát triển kinh tế Đây là cách ban đầu của Việt Nam. Một nước xã hội chủ nghĩa lý tưởng nơi ai cũng được sống bình đẳng hạnh phúc. Cách này thành công hay không thì ta cũng đã biết rồi. Lý do là con người ta phải giải quyết được các bài toán sinh tồn trước khi họ nghĩ tới các lợi ích khác như công bằng chẳng hạn. Cách thể hiện khác là Việt Nam đầu tư vào mọi lĩnh vực (để đảm bảo rằng người dân ở tất cả lĩnh vực đều được hưởng lợi). Cách này gây ra đầu tư dàn trải, cái gì cũng đầu tư trong khi nguồn lực lại có hạn vì vậy cũng không thành công.

 

Cách 3: Vừa tăng trưởng kinh tế vừa đảm bảo tiến bộ xã hội Đây là cách làm từ 2001 của Việt Nam. Chúng ta bắt chước Hàn Quốc tập trung nguồn lực vào một số doanh nghiệp xương sống (Chaebol); hy vọng các doanh nghiệp này sẽ là đầu tàu để kéo các ngành nghề khác. Tuy nhiên DN nhà nước hiện không thực hiện được nhiệm vụ này. Về tiến bộ xã hội thì đúng là Việt Nam đã đầu tư vào các lĩnh vực an sinh như giáo dục, y tế với tỷ trọng rất lớn.

 

Trên thế giới còn có một mô hình phát triển của các quốc gia rất được thịnh hành là mô hình W. Rostow. Mô hình W. Rostow cho rằng mỗi quốc gia đều phải trải qua 5 giai đoạn phát triển

Giai đoạn 1: Xã hội truyền thống có các đặc điểm sau:

– Nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn với kiến thức canh tác truyền thống

– Dân cư chủ yếu sống ở nông thôn.

– Không khuyến khích hay chấp nhận các ý tưởng mới; không đầu tư cho nghiên cứu và phát triển.

– Một xã hội cực kỳ bảo thủ

– Mức độ tích lũy thấp, ít vốn tài chính, sử dụng tiền mặt là chủ yếu, ít hoặc không có đầu tư

– Cơ sở hạ tầng bao gồm đường xá, hệ thống thông tin ở mức rất thấp

– Tổ chức chính phủ kém thể hiện qua việc các nguồn lực sử dụng không hiệu quả

– Trình độ giáo dục thấp

– Dễ tổn thương bởi các thảm họa thiên nhiên

– Tầm nhìn quốc gia thấp

Giai đoạn 2: Chuẩn bị cất cánh với các đặc điểm:

– Đã hình thành các nền tảng phát triển mức đơn giản

– Đang nỗ lực hiện đại hóa nông nghiệp

– Phụ thuộc vào các tài nguyên tự nhiên để phát triển các nền công nghiệp non trẻ.

– Rất phụ thuộc vào nhập khẩu

– Các thị trường chưa được phân khúc rõ ràng

– Phát triển dựa vào vốn.

– Nền kinh tế không ổn định.

– Chính phủ cố gắng thu hút đầu tư và sự trợ giúp từ nước ngoài

– Phân bổ các nguồn lực không thực sự hiệu quả

– Rất ít các doanh nghiệp vừa và nhỏ

Giai đoạn 3: Cất cánh với đặc điểm sau:

– Tỷ trọng cho đầu tư ngày càng cao hơn là động lực cho nền kinh tế.

– Được hỗ trợ bởi các quỹ đầu tư, giáo dục tư vấn từ nước ngoài,..

– Việc làm và thu nhập tăng trưởng cao bắt đầu tăng trưởng tiêu dùng

– Có sự chuyển dịch lao động từ nông thôn ra thành thị nơi có những cơ hội việc làm tốt hơn

– Giáo dục được đặc biệt coi trọng

– Cơ sơ hạ tầng phát triển thúc đẩy giao thương

– Các nhà sản xuất nước ngoài xâm nhập; bắt đầu với vai trò gia công (OEM) các sản phẩm.

– Tiền lương, việc làm tăng trưởng khiến mức sống được nâng cao

– Lực lượng lao động phát triển tiến dần tới các tiêu chuẩn quốc tế.

Giai đoạn 4: trưởng thành với các đặc điểm:

– Nền kinh tế tăng trưởng nhờ tiêu dùng; người dân có tích lũy

– Năng lực nghiên cứu và phát triển cao

– Trình độ công nghiệp ở mức cao

– Phân khúc thị trường mạnh mẽ và rõ ràng

– Hệ thống logistic tinh vi

– Số lượng lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ

– Các công ty và cá nhân tuân thủ pháp luật ở mức độ cao

– Nền giáo dục phát triển

– Lượng lớn dân số sống ở thành thị

Giai đoạn 5: Xã hội tiêu dùng cao với các đặc điểm:

– Công nghiệp và nông nghiệp giảm dần thay thế bằng dịch vụ

– Tăng nhập khẩu hàng tiêu dùng từ các quốc gia sản xuất có giá rẻ.

– Giảm dần các khu đô thị và tăng trưởng ở các khu vực khác (phát triển khu vực ngoại thành)

– Đầu tư theo hướng ít rủi ro như các khu mua sắm

– Các công ty khởi nghiệp thường được thành lập bởi những người mới nhập cư (trừ nhật bản)

– Số người thất nghiệp tăng

– Dân số giảm, tốc độ tăng trưởng giảm

 

Hiện tại theo như đặc điểm thì chúng ta đang ở giữa giai đoạn chuẩn bị cất cánh và cất cánh

Căn vào các tiêu chí phân loại chúng ta có thể thấy một số tiêu chí nổi bật sau:

– Cơ cấu kinh tế: Từ nông nghiệp chuyển sang công nghiệp sau đó là dịch vụ

– Lao động: Từ tỷ lệ thất nghiệp cao tới thấp rồi cuối cùng là cao.

– Vốn: Từ rất ít vốn tới thừa vốn

– Hoạt động ngoại thương: từ nền kinh tế đóng tới phát triển nhờ nhập khẩu rồi cuối cùng là xuất khẩu hàng công nghệ và nhập khẩu về hàng tiêu dùng.

– Chỉ số phát triển con người HDI: từ mức rất thấp tới cao dần

– Từ thu nhập bình quân đầu người rất thấp tới trung bình, trung bình khá, khá và cao. Xã hội chuyển từ tiết kiệm sang xã hội tiêu dùng. Đây là động lực lớn cho thay đổi cơ cấu kinh tế (đường cong Engel).

 


Một vài tiêu chí trên sẽ nghiên cứu cụ thể ở các entry sau.

Comments

comments

LEAVE A REPLY