Kinh tế môi trường (P1: Hàng hóa chất lượng môi trường)

0
434

Khi cần phải điều chỉnh các hành vi của các đối tượng trong xã hội chính phủ có 3 công cụ: 1. Pháp lý 2.Biện pháp kinh tế và 3.Giáo dục tuyên truyền 

Mỗi phương pháp đều có ưu nhược điểm riêng. Pháp lý thì mang tính bắt buộc cao, hoặc tuân theo hoặc đi tù. Giáo dục và tuyên truyền là tốt nhất nhưng độ trễ cao vì hiệu quả thường đến muộn và không chắc chắn.

Công cụ thứ hai là công cụ kinh tế. Entry đầu tiên của kinh tế học ta đã biết là mỗi cá nhân, doanh nghiệp khi đưa ra quyết đình đều mong muốn đạt được lợi ích cao nhất với chi phí thấp nhất vì vậy khi chính phủ áp dụng các biện pháp kinh tế (thuế và phí) thì các đối tượng này sẽ tự phải điều chỉnh theo mong muốn của chính phủ.

Để một quốc gia phát triển bền vững thì nước đó phải được dựa vào ba cái chân kiềng là 1.Kinh tế; 2.Xã hội và 3.Môi trường. Thiếu 1 trong 3 đều không thể bền vững được. Ví dụ như có tăng trưởng kinh tế nhưng phân chia không công bằng (vấn đề xã hội) thì không thể có ổn định. Có phát triển kinh tế mà môi trường không được bảo vệ thì sẽ phát sinh các vấn đề xã hội và tăng trường cũng không thể dài hạn được.

Để đảm bảo được cái chân Môi trường; chính phủ sẽ dùng các biện pháp pháp lý và biện pháp kinh tế (thuế và phí).

1.Mô hình kinh tế của môi trường

Trong kinh tế học để có thể phân tích, dự đoán người ta phải xây dựng các mô hình kinh tế trong đó có các hàm kinh tế và các giả định nhằm đơn giản hóa.

Hàng hóa: Hàng hóa của môi trường là chất lượng môi trường. Hàng hóa “chất lượng môi trường” đảm bảo 3 yếu tố để có thể coi là hàng hóa:

– Hàng hóa phải do con người tạo ra: Chất lượng môi trường do tự nhiên tạo ra và tái tạo. Tuy nhiên khi chất thải vượt quá một mức mà tự nhiên không thể tự tái tạo được thì con người phải tham gia vào. Vì vậy con người cũng tham gia một phần vào chất lượng môi trường.

– Hàng hóa phải thỏa mãn nhu cầu nào đó: không khí, nước chắc chắn là cần thiết rồi.

– Hàng hóa có thể trao đổi mua bán: con người mất chi phí trong quá trình tái tạo chất lượng môi trường vì vậy nó có thể được định giá và được trao đổi.

2. Các hàm kinh tế của hàng hóa chất lượng môi trường:

MPC&MPB

chi phi bien cua nha may

MPC (Private Maginal cost) là chi phí cận biên của nhà máy phản ánh chi phí tăng thêm khi nhà máy sản xuất thêm một đơn vị sản phẩm với giả định là trang thiết bị sản xuất không đổi. Thông số này tương tự với MC (Maginal Cost).

MPC= dTC/Dq  (đạo hàm của tổng chi phí (TC) theo sản lượng Q).

MPB (Private Maginal Benefit) là lợi ích cận biên của nhà máy phản ánh lợi ích tăng thêm khi nhà máy sản xuất ra một đơn vị sản phẩm.

“Private” là để ám chỉ đây là lợi ích và chi phí của riêng nhà máy này.

Theo lý thuyết về chi phí cơ hội thì nhà máy này sẽ sản xuất tại mức sản lượng mà MPB=MPC nơi có sản lượng Q1 và giá P1.

MEC & MSC

Khi doanh nghiệp sản xuất hàng hóa thì sẽ có chất thải ra môi trường. Chất thải này nếu như tự nhiên không thể tự tái tạo được thì sẽ có dư thừa tạo ra chi phí cho những đối tượng khác. Ví dụ như người dân ở khu vực đó có thể mắc bệnh vì ô nhiễm khí thải, nước thải,… và phải mất chi phí cho việc chữa bệnh. Người nuôi trồng thủy sản có thể bị thiệt hại do cá chết vì nước thải. Đó là chi phí biên ngoại ứng MEC (External Maginal Cost)

chi phi bien ngoai ung

Đường MEC xuất phát từ gốc tọa độ nhưng thực tế không hẳn đúng vì bản thân tự nhiên có khả năng tự tái tạo một lượng chất thải vì vậy chi phí ngoại biên không thể có ngay từ đơn vị sản lượng đầu tiên.

Như vậy nếu tính đủ cả chi phí của doanh nghiệp lẫn chi phí ngoại ứng phải chịu thì ta có được MSC = MPC + MEC.

MSC ( Maginal Social Cost) : chi phí cận biên xã hội, là chi phí xã hội tăng thêm khi doanh nghiệp sản xuất thêm 1 đơn vị sản phẩm.

Đứng ở góc độ xã hội thì doanh nghiệp nên sản xuất ở E2 có mức sản lượng Q* và bán giá P*. Nhưng thực tế doanh nghiệp lại sản xuất ở Q1 vì vậy đã sản xuất một lượng thừa là Q1-Q*.

Tại sản lượng Q1:

+ Tổng lợi ích xã hội là diện tích AE1Q1O (màu xanh)

+ Tổng chi phí xã hội là diện tích OE3Q1 (màu đỏ)

-> Phúc lợi xã hội = ABE2 – E1E2E3

Tại sản lượng Q*

+ Tổng lợi ích xã hội là diện tích AE2Q*O (màu xanh)

+ Tổng chi phí xã hội là diện tích OBE2Q* (màu đỏ)

-> Phúc lợi xã hội = ABE2

Như vậy khi khi nsx sản xuất tại Q1 sẽ gây thiệt hại phục lợi xã hội là diện tích tam giác E1E2E3

phuc loi xa hoi

 Ghi chú:

– Phúc lợi xã hội là tổng lợi ích của cả người mua và người bán; Chi phí xã hội là tổng chi phí để sx ra mặt hàng X của người bán.

Đây được gọi là một thất bại của thị trường; nhà sản xuất sẽ không bao giờ tính chi phí sản xuất của mình bao gồm cả chi phí mà người khác phải chịu do ô nhiễm môi trường nếu như không có điều chỉnh của chính phủ. Mặc dù rằng người tiêu dùng có thể mua hàng hóa đó rẻ hơn thực tế nhưng về dài hạn là không ổn.

Tiếp: Điều chỉnh của chính phủ

Comments

comments

LEAVE A REPLY