Kinh tế học (P6: Kiểm soát giá)

15
5102

Như chúng ta đã biết bất cứ một chính phủ nào (trừ triều tiên) khi điều hành nền kinh tế đều là sự kết hợp của hai bàn tay 1.Bàn tay vô hình theo quan điểm của Adam Smith và 2.Bàn tay hữu hình theo quan điểm của Keynes.

Chính phủ sử dụng bàn tay hữu hình để đảm bảo sự tăng trưởng, sự phân chia công bằng. Một trong những việc mà chính phủ có thể làm đó là kiểm soát giá (rất hay gặp ở Việt Nam).

1. Chính phủ áp giá trần:

Chính phủ áp giá trần nhằm mục đích bảo vệ người tiêu dùng. Giá trần đương nhiên sẽ phải thấp hơn giá cân bằng của thị trường. Ví dụ như áp giá xăng dầu hiện nay cũng là hình thức áp giá trần

Trong hình phía dưới P* là giá tại điểm cân bằng; chính phủ áp giá trần là Pc

tac dong cua gia tran

Nhìn có vẻ lằng nhằng nhưng chúng ta thấy cái hay của mô hình cung cầu là rất trực quan. Ví dụ như tại mức cân bằng E thì có sản lượng Q* và giá P*; Q* x P* chính là giá trị thị trường của hàng hóa đó và nó cũng chính là diện tích hình chữ nhật P*EQ*O (dài nhân rộng)

Thặng dư của người tiêu dùng là số tiền họ sẵn sàng trả trừ đi số tiền họ thực sự phải trả. Nó là diện tích phía dưới của đường cầu và phía trên của đường cung tại mức giá mà bên bán sẵn sàng bán (Trong hình đó là diện tích của phần gạch xanh). Chúng ta thấy P* là điểm mà cung cầu gặp nhau tuy nhiên có một lượng người mà họ sẵn sàng chấp nhận trả giá cao hơn nhưng vì giá dừng lại ở P* nên lượng người này được hưởng lợi.

thang du truoc va sau ap gia tran

Thặng dư của nhà sản xuất là số tiền họ thực sự bán được trừ đi số tiền họ có thể bán. Nó là diện tích phần phía trên đường cung, phía dưới đường cầu tại mức giá mà bên mua sẵn sàng mua (diện tích gạch đỏ). Khi giá di chuyển từ B tới E thì càng sát tới E thì lợi nhuận càng cao và càng tiến về B thì lợi nhuận càng giảm cho tới mức sản lượng = 0 (bên bán không còn có khả năng bán nữa do không có lãi).

Tại vị trí cân bằng E, cung và cầu gặp nhau; hàng hóa không có dư thừa mà cũng không có thiếu hụt. Khi chính phủ áp giá trần thì do người bán không còn mặn mà sản xuất nên sản lượng giảm xuống Qs; trong khi đó thì người tiêu dùng lại tăng lượng cầu lên Qd; khiến cho thị trường bị thiếu hụt đi một lượng Qd-Qs và có tổng giá trị thiếu hụt = Pc x (Qd-Qs)

Phúc lợi xã hội là tổng các lợi ích mà cả bên bán và bên mua nhận được nên nó là tổng diện tích hai hình trên. Khi chính phủ áp giá trần sẽ làm cho tổng lợi ích của NSX và NTD bị thiệt một khoản là diện tích EFH.

Như vậy các tác động của việc áp giá trần:

STT

Nội dung

Khi chính phủ không can thiệp (diện tích của hình..)

Khi chính phủ can thiệp (diện tích của hình..)

1 Thặng dư tiêu dùng (CS)  AP*E  APcHF
2 Thặng dư sản xuất (PS) BP*E BPcH
3 Phúc lợi xã hội ròng CS+PS=ABE CS+PS=ABHF

2. Chính phủ áp giá sàn:

Chính phủ áp giá sàn là khi chính phủ muốn bảo về nhà sản xuất. Ví dụ khi các nsx cạnh tranh nhau giảm giá quá nhiều hay trong thị trường có nsx không thể bán với giá sản lượng cân bằng do chi phí sx quá lớn; nếu cứ như vậy nsx đó có thể bị phá sản. Thị trường mạng viễn thông là một ví dụ.

thang du truoc va sau ap gia san

Ta thấy khi chính phủ áp giá sàn thì thặng dư của nhà sản xuất tăng lên vì họ có thể bán giá trên giá cân bằng còn thặng dư của người tiêu dùng lại giảm xuống vì họ phải mua với mức giá cao hơn giá cân bằng.

Thị trường dư thừa một lượng là Qs-Qd do với giá cao hơn người bán mụốn bán tới Qs ngược lại người mua lại chỉ mua Qd. Số lượng dư thừa này nhà nước thường sẽ mua.

Các ảnh hưởng của giá sàn:

STT

Nội dung

Khi chính phủ không can thiệp (diện tích của hình..)

Khi chính phủ can thiệp (diện tích của hình..)

1 Thặng dư tiêu dùng (CS)  AP*E APfF
2 Thặng dư sản xuất (PS) BP*E BPfFH
3 Phúc lợi xã hội ròng CS+PS=ABE CS+PS=ABHF

Thị trường lúa gạo hàng năm vận hành theo kiểu này. Khi được mùa thì cung nhiều hơn cầu khiến cho giá cân bằng bị giảm xuống tới mức mà người nông dân không còn có lãi. Vì vậy chính phủ áp giá sàn và chính phủ mua lượng dư thừa với giá sàn để tích trữ.

Những ngày này ta thấy nông dân Thái Lan đang biểu tình chỉ vì lý do chính phủ thu mua hàng nông sản với giáo cao nhằm đẩy giá nông sản lên. Trường hợp này chính phủ không đưa ra giá sàn mà trực tíếp can thiệp vào bên cầu nhằm đẩy giá lên. Tuy nhiên do không đủ tiền mua nông sản của nông dân nên nông dân mới biểu tình đòi chính phủ phải mua nông sản của mình với giá mà chính phủ đã cam kết.

Tóm lại ta thấy khi chính phủ thò bàn tay hữu hình vào điều chỉnh thị trường thì đều làm thiệt hại một khoản phúc lợi xã hội EFH nhưng bù lại là giúp phân chia thu nhập một cách công bằng hơn. Mục đích thì rất tốt nhưng là con dao hai lưỡi vì tốt cho bên này thì sẽ tệ cho bên kia.

Comments

comments

15 COMMENTS

  1. PS=50+8QS
    Pd=100-2Qd
    thầy cho em hỏi nếu trường hợp chính phủ đặt ra giá trầnlà 80$ và cung toàn bộ phần thiếu hụt thì giá trao đổi thực tế trên thị trường là gì v ạ..

  2. Thầu ơi chính phủ quy định giá sàn sẽ làm giảm lợi ích ròng của xh đúng k ạ

  3. thầy ơi cho em hỏi câu hỏi này ạ: ông tèo luôn dành một phần ba thu nhập của ông ấy cho đồ uống. độ co dãn của cầu dồ uống theo thu nhập của ông ta như thế nào? độ co dãn của cầu theo giá ra sao? e cảm ơn thầy nhiều!

  4. Cho em hỏi : Phân biệt giá ảnh hưởng đến thặng dư tiêu dùng và thặng dư xã hội như thế nào? Hãy khảo sát 1 thị trường bất kì để cho thấy điều này

  5. Trả lời giúp em câu hỏi bài tập này được không ạ ?
    1. Cơ sở nào chính phủ áp đặt giá trần, giá sàn ?
    2. Những mặt tích cực và hạn chế của chính sách giá trần, giá sàn ?

  6. Thầy ơi cho em hỏi
    Nếu chính phủ quyết định giá sàn bằng 16 và hứa mua hết lượng hàng hoá dư thừa thì chính phủ phải bỏ ra bao nhiêu tiền ạ

    • Dear em;
      Chính phủ sẽ bỏ ra số tiền = 16 x sản lượng dư thừa. Muốn biết sản lượng dư thừa là bao nhiêu thì phải biết sản lượng tại giá cân bằng và sản lượng tại giá sàn em ạ.

      anh V.D

  7. Em chào anh.
    Việc kiểm soát giá của chính phủ là con dao hai lưỡi, em cũng có hiểu rồi. Nhưng khi phân tích cụ thể thì em vẫn không xác định rõ nó được biểu hiện như thế nào.
    Có thể nói việc kiểm soát giá là lợi cho người này mà có thể hại cho người khác, a giải thíc giúp em được không ạ. Và cho em 1 ví dụ cụ thể được không ạ.
    Em cảm ơn nhiều.

    • hi em;
      Chức năng của chính phủ là họ làm những thứ cần thiết có lợi trên tổng thể mà các doanh nghiệp vì lợi nhuận họ sẽ không làm. Ví dụ như làm cầu đường, trồng cây xanh, nạo vét cống rãnh, đèn chiếu sáng công cộng,… Chính phủ dùng tiền thuế thu được để làm những điều đó.

      Chính phủ cũng có chức năng đảm bảo phân chia lợi ích trong xã hội được công bằng hơn và phải nhìn lợi ích chung trong dài hạn. Ví dụ khi chính phủ áp giá trần như giá điện, giá xăng, phí dịch vụ chung cư,… là để đảm bảo nhiều người dân hơn có thể chi trả . Lúc đó chính phủ chấp nhận giảm phúc lợi ròng. Các công ty cung cấp điện, xăng,…. chắc chắn là bị thiệt hại; lúc này chính phủ sẽ bù đắp bằng cách giảm thuế, hỗ trợ tiền thuê đất,…

      Khi chính phủ áp giá sàn là để đảm bảo rằng những người bán có lợi nhuận để duy trì sản xuất. Trong cạnh tranh có một hình thức đó là phá giá làm cho đối thủ có khả năng tài chính thấp hơn không thể trụ nổi vì lỗ. Về ngắn hạn người tiêu dùng được hưởng lợi vì mua được giá thấp hơn giá sản xuất nhưng về dài hạn thì khi chỉ còn một vài công ty còn trụ lại thì giá sẽ tăng lên, người tiêu dùng không còn thu được lợi ích nhờ cạnh tranh nữa. Chính phủ chấp nhận giảm phúc lợi ròng ở ngắn hạn để đảm bảo ở dài hạn.

      Tóm lại, mọi quyết định chính phủ đều mang tính đánh đổi. Được cái này thì sẽ mất cái kia, chính phủ sử dụng các kế hoạch 5 năm để xác định cái gì sẽ ưu tiên vào từng giai đoạn. Áp giá là một trong nhiều công cụ tác động vào thị trường.
      anh V.D

      • PS=50+8QS
        Pd=100-2Qd
        thầy cho em hỏi nếu trường hợp chính phủ đặt ra giá trầnlà 80$ và cung toàn bộ phần thiếu hụt thì giá trao đổi thực tế trên thị trường là gì v ạ..

LEAVE A REPLY