Kinh tế học (P33: Chỉ số niềm tin người tiêu dùng CCI )

0
887

Theo bản báo cáo của Niesen thì người Đông Nam Á là những người tiết kiệm nhất, họ dành 70% tổng thu nhập của họ để gửi tiết kiệm so với mức trung bình là 52% trên thế giới. Trong cái nhất đó thì người dân Việt Nam xếp thứ nhất với tỷ lệ 78%.

Điều này có nghĩa là xét trên trung bình tổng thể toàn dân số thì nếu như thu nhập của một người tăng thêm 1 triệu đồng thì anh ta sẽ gửi 780.000 đồng vào ngân hàng và chỉ tiêu 220.000 đồng.

Thỉnh thoảng ta vẫn thấy người ta hô hào là phải tiêu tiền đi thì nền sản xuất mới phát triển được. Tiết kiệm với cá nhân là tốt nhưng với xã hội chưa chắc đã là tốt.
Câu này xuất phát từ một nguyên lý rất đơn giản là khi bạn tiêu đi 100.000 đồng thì chắc chắn phải có ai đó có thêm thu nhập 100.000 đồng. Xã hội có thêm công ăn việc làm để giải quyết vấn đề thất nghiệp. 100.000 đồng thu nhập của người bán được phân bổ ra cho chủ DN, cho người lao động, cho các nhà cung cấp. Tới lượt những người này lại chi tiêu số tiền đó để tạo ra vòng lặp mới, biết đâu tờ 100.000đ đó cuối cùng lại về tay bạn.

Nếu bạn tiết kiệm bằng cách gửi 100.000 đồng này vào ngân hàng thì cũng không có vấn đề gì lắm vì một ai đó sẽ vay số tiền này để tiêu. Vấn đề chỉ là nếu như cả xã hội có xu hướng gửi tiền vào ngân hàng mà chẳng có ai vay ra thì điều gì sẽ diễn ra? GDP sẽ đi xuống vì hàng hóa không được sản xuất ra, thất nghiệp sẽ tăng vì cũng không ai thuê để làm ra món hàng đó, thu nhập người dân sẽ giảm xuống, chi tiêu tiếp tục giảm vì thu nhập giảm. Vòng lặp này ngược lại với vòng lặp ở trên, nó dẫn nền kinh tế tới suy thoái và khủng hoảng.

Vậy điều gì quyết định tới mức độ chi tiêu của bạn? Tất nhiên phải là thu nhập rồi, nhưng cái quyết định tới tỷ lệ chi tiêu trên mỗi đồng thu nhập tăng thêm lại là niềm tin của bạn. Nếu bạn biết rằng trong tương lai bạn tiếp tục có những khoản thu nhập như vậy thì bạn sẽ thoải mái trong tiêu những khoản thu nhập của ngày hôm nay. Nếu tin rằng ngày mai sẽ thấp hơn ngày hôm nay thì bạn sẽ chắc chắn hình thành tâm lý tiết kiệm hơn để ngày mai còn có cơm mà ăn.

Niềm tin tiêu dùng của người dân có thể khiến nền kinh tế đi lên hoặc đi xuống bất chấp tình hình thực tế. Vì vậy, chỉ số niềm tin tiêu dùng là chỉ số rất quan trọng trong kinh tế học.

Chỉ số này được đo bằng việc khảo sát một lượng người tiêu dùng thông qua hỏi đáp. Các câu hỏi bao gồm:

  1. Tình hình tài chính (thu nhập) của gia đình bạn năm nay so với năm trước có tốt hơn không? (Tốt hơn/Xấu đi)
  2. Theo bạn dự đoán thì tình hình tài chính của bạn năm tới so với năm nay có tốt hơn không? (Tốt hơn/Xấu đi)
  3. Trong vòng 12 tháng tới bạn có cho rằng kinh tế Việt Nam sẽ ở trạng thái tốt?  ( Tốt/Không thay đổi/ Xấu)
  4. Trong vòng 5 năm tới bạn có cho rằng Kinh tế Việt Nam sẽ ở trạng thái tốt? ( Tốt/Xấu)
  5. Đây có phải thời điểm tốt để mua các vật dụng chính cho gia đình ? ( Thời điểm tốt/Thời điểm xấu)

5 câu hỏi trên có 2 câu về hiện trạng và 3 câu là về kỳ vọng. Ngoài 5 câu hỏi chính có thể có thêm những câu hỏi phụ liên quan tới nhà đất, vàng, chứng khoán.

Bảng dưới lấy từ báo cáo của ngân hàng ANZ vào tháng 12 năm 2015. Trong bảng này trục hoành là thời gian, trục tung là chỉ số

chi-so-cci-1

Khi một chỉ số đang đi lên thì có xu hướng tiếp tục đi lên nếu như không có những thông tin bất lợi. Một chỉ số đang đi xuống có xu hướng tiếp tục đi xuống nếu như không có thông tin tích cực. Dựa vào việc theo dõi các chỉ số theo thời gian và thông tin chủ đạo hiện có trên thị trường mà người ta có thể dự đoán trong tương lai sẽ như thế nào.

chi-so-cci-3Nếu DN dự đoán rằng niềm tin người tiêu dùng sẽ đi lên thì DN sẽ sản xuất thêm hàng hóa để đón đầu vì sản xuất luôn có độ trễ. Nếu DN dự đoán rằng niềm tin người tiêu dùng sẽ đi xuống thì DN sẽ cắt giảm sản xuất tương ứng.

Ở bảng bên ta thấy là đáng nhẽ hai chỉ số này phải thuận nhau thì đôi khi nó còn ngược chiều nhau. Khi người dân tin rằng đây là lúc tốt để mua thì không có nghĩa là doanh số lúc đó sẽ tăng lên mà có khi còn ngược lại. Đó là do đặc điểm tiêu dùng của VN, 6 tháng sau tết thường có xu hướng tiêu dùng giảm và tăng dần vào những tháng gần tết và 1 tháng sau tết.

chi-so-cci-2

Ở bảng bên thể hiện mối quan hệ giữa giá vàng và niềm tin người tiêu dùng. Khi chỉ số niềm tin tăng lên thì giá vàng giảm xuống vì nhu cầu mua vàng sẽ giảm đi. Vì vậy các nhà đầu tư vàng có thể dựa vào xu hướng của chỉ số tiêu dùng để quyết định việc bán ra hay tích trữ vàng.

Thời điểm Donal Trump đắc cử tổng thống Mỹ giá vàng tăng lên vì người dân tin rằng nền kinh tế sẽ đi xuống vì vậy họ tích trữ vàng. Giá cổ phiếu lại tỷ lệ thuận với chỉ số niềm tin tiêu dùng vì tiêu dùng tăng có nghĩa là DN sẽ tăng trưởng từ đó cổ phiếu tăng và ngược lại, nên ta thấy giá cố phiểu lúc đó giảm. Khi người ta bình tĩnh lại mới thấy rằng nền kinh tế thậm chí có thể đi lên dưới thời Trump thì giá vàng lập tức giảm xuống, giá cổ phiếu lại ngập tràn sắc xanh.

Việc khảo sát thường không phản ánh được đúng thực tế vì giữa cái người ta nghĩ và cái người ta nói ra có thể trái ngược nhau, giống như đối với trường hợp bầu cử tổng thống Mỹ vừa rồi.

Bản thân việc công bố chỉ số niềm tin tiêu dùng cũng ảnh hưởng tới chính niềm tin tiêu dùng. Niềm tin của một cá nhân có thể tăng lên khi thấy niềm tin chung tăng lên từ đó ảnh hưởng trực tiếp tới niềm tin chung. Bạn có thể nắm rõ hiện trạng nhưng kỳ vọng thì chủ yếu phụ thuộc vào thông tin bên ngoài.

chi-so-cci-4

Comments

comments

LEAVE A REPLY